Các yếu tố của hệ tư tưởng Liên Minh Miền Nam vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay, chủ yếu dưới hình thức các Phong Trào Tân Liên Minh Miền Nam.
oo0oo
MỘT THÀNH PHỐ, MỘT DÂN TỘC, HAI THẾ GIỚI RIÊNG BIỆT.
Trong tuần vừa qua, nhân dịp nghỉ Lễ Tạ Ơn, tôi đến viếng thăm Petersburg, ở miền nam của Virginia. Thành phố này đã chứng kiến một trận đánh ác liệt, đẫm máu, kéo dài 292 ngày từ 15-6-1864 đến 3-4-1865 và đã giúp kết thúc cuộc nội chiến Hoa Kỳ. Một điều thú vị được sống ở Virginia là nơi đây đầy rẫy những di tích lịch sử.
Nội chiến Hoa Kỳ sau bốn năm đã gây ra khoảng 1.5 triệu thương vong, với ước tính số người chết khoảng từ 620,000 đến 750,000. Đây trở thành cuộc xung đột đẫm máu nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Trong khi Thế chiến thứ II (1939-1945) có số quân nhân Hoa Kỳ tử vong cao thứ hai với khoảng 405,000 người, thì số người chết trong Nội Chiến lại cao hơn đáng kể so với Thế Chiến Thứ Nhất (1914-1918), Chiến Tranh Triều Tiên (1950-1953) và Chiến Tranh Việt Nam (1955-1975), với số lính Mỹ chết lần lượt là khoảng 116,500, 54,200 và 58,220.
Muốn học lịch sử Hoa Kỳ thì có ba sự kiện ưu tiên tôi cần nghiên cứu. Đó là cuộc cách mạng chống đế quốc Anh dành độc lập 1775-1783, cuộc nội chiến Hoa Kỳ 1861-1965, và cuộc đấu tranh đòi dân quyền và công bình xã hội trong hai thập niên 1950 và 1960.
Ngay trong thành phố Petersburg có hai nghĩa trang: Blandford Cemetery dành cho quân nhân thuộc Liên Minh Hoa Kỳ (Confederate States of America – CSA), thường gọi tắt là Liên Minh Miền Nam, và Poplar Grove National Cemetery dành cho Liên Bang Hoa Kỳ (United States of America – USA), thường gọi tắt là Liên Bang (Union). Một thành phố, một dân tộc, nhưng hai thế giới riêng biệt.
Nghĩa trang Blandford là một phần của Nhà thờ Blandford đã được sử dụng làm nơi chôn cất từ đầu thế kỷ 18. Nhà thờ Blandford được xây cất vào 1735 và từng được biến thành bệnh viện trong Liên Minh Miền Nam trong thời nội chiến. Vào đầu thế kỷ 20, Nhà Thờ Blandford trở thành Confederate Memorial Chapel.
Hiện nay Blandford Chuch giúp trông coi nghĩa trang tư nhân này. Liên Minh Miền Nam đã dùng nghĩa trang Blandford để chôn binh sĩ tử trận trong cuộc nội chiến. Một số ngôi mộ tập thể chứa hài cốt của khoảng 30,000 binh lính nằm trên Memorial Hill. Ngoài ra còn có 3,700 ngôi mộ có tên. Đây không phải là một nghĩa trang quốc gia. Những cờ treo trong nghĩa trang này đều là cờ của Liên Minh Miền Nam.
Blandford Church đã giúp tôi tim thấy ngôi mộ của ông tướng Miền Nam là William Mahone. Ông nổi tiếng vì đánh thắng trong trận Crater kéo dài một ngày ngay tại Petersburg, nhưng gây thiệt hại đáng kể cho quân Miền Bắc với số thương vong khoảng 3,800 binh sĩ, trong đó có 504 người tử trận, 1,881 người bị thương và 1,413 người mất tích hoặc bị bắt. Ambrose Burnside, tướng chỉ huy của quân miền Bắc sau trận này đã bị Tướng Ulysses Grant cách chức.
Sau Nội chiến, Tướng William Mahone trở thành một giám đốc điều hành đường sắt và chính trị gia ở Virginia, Mahone được bầu vào Thượng viện Hoa Kỳ năm 1881, chỉ phục vụ một nhiệm kỳ với tư cách là thành viên Đảng Cộng Hòa. Sau thời gian tại Thượng Viện, ông vẫn là một thế lực chính trị hùng mạnh nhưng đang suy yếu ở Virginia cho đến khi qua đời vào năm 1895.
Theo ước muốn của ông, Tướng William Mahone được chôn cất tại Nghĩa trang Blandford vì đây là nơi an nghỉ cuối cùng của vợ ông, Otelia và cũng là nơi binh sĩ dưới quyền ông chết trong cuộc nội chiến được chôn cất.
Trong Cuộc vây hãm Petersburg và Richmond, những người lính Liên Bang thiệt mạng trong trận chiến đã được chôn cất vội vã gần nơi diễn ra cuộc giao tranh, một số trong các hố nông đơn lẻ, những người khác trong các ngôi mộ tập thể.
Một năm sau cuộc nội chiến, Nghĩa Trang Quốc Gia Poplar Grove được thành lập năm 1866. Công việc di dời khoảng 5,000 binh sĩ Liên Bang Miền Bắc từ gần 100 địa điểm chôn cất riêng biệt quanh Petersburg bắt đầu. Thi thể được chuyển từ chín quận của Virginia. Đội ngũ mai táng làm việc trong ba năm cho đến năm 1869. Vào thời điểm đó, họ đã cải táng 6,718 hài cốt, trong đó chỉ có 2,139 hài cốt được xác định danh tính. Dĩ nhiên cờ trưng ở đây đều là cờ của Liên Bang Hoa Kỳ với 50 ngôi sao xanh và 13 giải mầu đỏ.
Lý do chính khiến một số tiểu bang ly khai Liên Bang Hoa Kỳ là việc hủy bỏ chế độ nô lệ. Lấy Mississippi làm một thí dụ. Khi quyết định rời khỏi liên bang, tiểu bang này đã đưa ra tuyên bố để bênh vực chế độ nô lệ.
“Lập trường của chúng tôi hoàn toàn đồng nhất với chế độ nô lệ — lợi ích vật chất lớn nhất của thế giới. Lao động của chế độ này là sản phẩm, và sản phẩm là phần lớn nhất và quan trọng nhất của thương mại trên trái đất. Những sản phẩm này đặc trưng cho khí hậu cận nhiệt đới, và theo một quy luật khắc nghiệt của tự nhiên, không ai ngoài chủng tộc Da đen có thể chịu được ánh nắng mặt trời nhiệt đới. Những sản phẩm này đã trở thành nhu cầu thiết yếu của thế giới, và một đòn giáng vào chế độ nô lệ chính là một đòn giáng vào thương mại và văn minh.”
Trong khi đó, miền Bắc dưới sự lãnh đạo của Tổng Thống Abraham Lincoln trung thành với tinh thần tự do và lý tưởng rằng tất cả mọi người đều sinh ra bình đẳng từ ngày lập quốc, cương quyết tiêu diệt chế độ nô lệ.
Abraham Lincoln phản đối chế độ nô lệ về mặt đạo đức. Ông nói rằng "nếu chế độ nô lệ không sai, thì không có gì sai cả". Ưu tiên của Lincoln là cừu vãn sự hợp nhất liên bang. Khi nội chiến tiếp diễn thuận lợi, ông đã ra Tuyên Ngôn Giải Phóng Nô Lệ năm 1863, tuyên bố nô lệ ở các tiểu bang miền Nam nổi loạn được tự do.
Sau Tuyên Ngôn Giải Phóng Nô Lệ Của Lincoln, những người nô lệ ở các vùng lãnh thổ do Liên minh miền Nam kiểm soát trốn sang phòng tuyến Liên bang miền Bắc với số lượng lớn. Tuy bản tuyên ngôn này không chấm dứt chế độ nô lệ ở khắp mọi nơi ngay lập tức, nhưng nó đã biến Nội Chiến thành một cuộc đấu tranh giành tự do và cho phép tuyển mộ binh lính da đen vào Bộ Binh và Hải Quân Liên Bang Miền Bắc. Quyền tự do thực sự ở các tiểu bang Liên Minh Miền Nam phụ thuộc nhiều vào chiến thắng quân sự của Liên Bang Miền Bắc. Nhiều người nô lệ chỉ giành được tự do khi quân đội Liên Bang miền Bắc tiến quân hoặc khi chiến tranh kết thúc.
PHONG TRÀO TÂN LIÊN MINH MIỀN NAM
Liên minh miền Nam không tồn tại như một quốc gia và đã bị giải thể vào năm 1865 sau khi Nội chiến Hoa Kỳ kết thúc. Các tiểu bang thành lập Liên Minh Miền Nam đã được tái gia nhập Hoa Kỳ, và chính phủ Liên Minh Miền Nam chấm dứt hoạt động.
Sau Nội chiến, Tổng Thống Liên Minh Miền Nam Jefferson Davis bị bắt, bị giam cầm hai năm và bị truy tố tội phản quốc, nhưng không bao giờ bị xét xử. Ông được tại ngoại vào năm 1867, dành thời gian du lịch nước ngoài, và cuối cùng trở về sống tại trang trại Beauvoir ở Mississippi, nơi ông viết hồi ký gồm hai tập, “Sự Trỗi Dậy Và Sụp Đổ Của Chính Phủ Liên Minh Miền Nam”, được xuất bản vào năm 1881. Ông mất năm 1889 và sau đó được chôn cất tại Richmond, Virginia.
Tất cả năm mươi tiểu bang hiện là một phần của Hoa Kỳ, và không có sự phân chia địa lý nào giữa Liên Minh Miền Nam và Liên Bang Miền Bắc. Trong khi các di tích vật chất đang bị dỡ bỏ, các tổ chức như United Daughters of the Confederacy vẫn tồn tại, và các hệ tư tưởng liên quan đến Liên Minh Miền Nam, chẳng hạn như Lost Cause, tiếp tục được quảng bá thông qua nhiều phương tiện khác nhau, mặc dù chúng thường gây tranh cãi.
Việc dỡ bỏ các tượng đài của Liên Minh Miền Nam, chẳng hạn như bức tượng "Spirit of the Confederacy" ở Houston, làm nổi bật cuộc tranh luận đang diễn ra về ý nghĩa và di sản của Liên Minh Miền Nam. Mặc dù một số tượng đài đang được di dời đến các bảo tàng, nhưng hành động này cũng gây ra tranh cãi, với một số người coi đó là một bước tiến tới hàn gắn, trong khi những người khác lại cho rằng đó là một hình thức trưng bày không phù hợp.
Sự tồn tại của tinh thần này là một nguồn gây tranh cãi, đặc biệt là trong cộng đồng người Mỹ gốc Phi, những người coi Liên Minh Miền Nam là biểu tượng của sự áp bức và chủ nghĩa da trắng thượng đẳng. Cuộc tranh luận đang diễn ra về các biểu tượng của Liên Minh Miền Nam phản ánh sự chia rẽ sâu sắc về lịch sử Hoa Kỳ và cách diễn giải lịch sử này.
Các yếu tố của hệ tư tưởng Liên Minh Miền Nam vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay, chủ yếu dưới hình thức các Phong Trào Tân Liên Minh Miền Nam, cổ súy cho một cái nhìn về Miền Nam Cũ, chủ nghĩa da trắng thượng đẳng và quyền của các tiểu bang. Mặc dù hiện nay quy mô các nhóm này đã nhỏ hơn nhiều so với đầu những năm 2000, họ vẫn tiếp tục ủng hộ các chính sách và biểu tượng gắn liền với Liên Minh Miền Nam, chẳng hạn như phản đối việc phá bỏ các tượng đài và bảo vệ việc treo cờ của Liên Minh Miền Nam.
Những người theo Chủ Nghĩa Tân Liên Minh Miền Nam là những nhóm và cá nhân mô tả Liên Minh Miền Nam Hoa Kỳ và những hành động của liên minh này trong Nội chiến Hoa Kỳ theo hướng tích cực. League of the South (thành lập năm 1994), Sons of Confederate Veterans (thành lập năm 1896), và các tổ chức Tân Liên Minh Miền Nam khác tiếp tục bảo vệ sự ly khai của 11 tiểu bang Liên Minh Miền Nam.
Các nhà phân tích của Southern Poverty Law Center (SPLC) đã ghi nhận 14 nhóm thù hận theo chủ nghĩa Tân Liên Minh Miền Nam vào năm 2022, và giảm xuống còn năm nhóm vào năm 2023. Vào năm 2024, nhóm theo chủ nghĩa Tân Liên Minh Miền Nam vẫn tiếp tục gặp khó khăn, hiện chỉ còn bốn nhóm: Dixie Republic (South Carolina), Identity Dixie (North Carolina), League of the South (Alabama), và Southern Cultural Center (Alabama).
CHARLES KIRK VÀ DONALD TRUMP
Charles James Kirk, một sinh viên học dở đại học, là một nhà hoạt động chính trị bảo thủ, tác giả và nhân vật truyền thông người Mỹ. Ông đồng sáng lập tổ chức bảo thủ Turning Point USA vào năm 2012. Ông cũng là giám đốc điều hành của Turning Point Action và là thành viên của Hội đồng Chính sách Quốc gia, một đồng minh thân cận của Tổng thống Trump. Kirk bị bắn chết tại khuôn viên trường Đại học Utah Valley vào ngày 10-9-2025 khi đang tổ chức một sự kiện đại học cho Turning Point USA.
Charlie Kirk không phải là một thành viên của phong trào Tân Liên Minh Miền Nam, nhưng ông ta có nhiều điểm chung về hệ tư tưởng với phong trào Tân Liên Minh Miền Nam, đặc biệt là Chủ Nghĩa Da Trắng Thượng Đẳng Và Chủ Nghĩa Dân Tộc Da Trắng.
Charlie Kirk là một người kỳ thị chủng tộc, đặc biệt công khai khinh miệt người da đen. Ông ta chống việc kiểm tra súng đạn, cho tự do sở hữu võ khí mọi loại, tuyệt đối chống phá thai, ngay cả trường hợp mang bầu vì bị hãm hiếp. Ông cũng chống đồng tình luyến ái. Chủ trương tự do tôn giáo, nhưng coi Hồi Giáo và Do Thái Giáo là mối đe dọa cho nước Mỹ. Ông cho việc thông qua đạo luật Dân Quyền 1964 cấm phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, màu da, tôn giáo, giới tính và nguồn gốc quốc gia là một sai lầm lớn lao.
Lời lẽ và hành động của Donald Trump trực tiếp hoặc gián tiếp trợ giúp các phong trào cực hữu, chủ nghĩa da trắng thượng đẳng và tân Quốc xã. Trump đã phải đối mặt với sự chỉ trích rộng rãi vì những bình luận của ông sau cuộc biểu tình ở Charlottesville năm 2017—bao gồm cả những người theo chủ nghĩa Tân Liên Minh Miền Nam, chủ nghĩa Tân Quốc xã và chủ nghĩa da trắng thượng đẳng—khi ông tuyên bố rằng "cả hai bên đều có những người rất tốt", điều này bị coi là đánh đồng những người hoạt động phản đối phân biệt chủng tộc với các nhóm thù hận.
Chính quyền của Trump đã bị chỉ trích vì những hành động như cắt giảm ngân sách liên bang cho các nhóm đấu tranh chống lại chủ nghĩa da trắng thượng đẳng và phi cực đoan hóa chủ nghĩa Tân Quốc xã (như tổ chức Life After Hate). Ông cũng bổ nhiệm những cá nhân bị cáo buộc phát tán thuyết âm mưu phân biệt chủng tộc hoặc bài người nhập cư vào các vị trí chủ chốt.
Sự ủng hộ công khai của Trump và ân xá cho những nhân vật cực hữu và những kẻ bạo loạn ngày 6/1, nhiều người trong số họ đã thể hiện các biểu tượng cực đoan trong cuộc tấn công Điện Capitol, cho thấy Trump là người theo phong trào Tân Liên Minh Miền Nam hoặc tối thiểu là có thiện cảm với nhóm này.
Nguyễn Quốc Khải
Gửi ý kiến của bạn
