Hôm nay,  

Vì Sao Người Ta Bị Nhức Đầu Và Migraine? Giải Thích Từ Một Bác Sĩ Thần Kinh Nhi Khoa

05/12/202500:00:00(Xem: 372)
 
dau dau


Nhức đầu là cảm giác ai cũng quen: có khi nhói như kim châm, có khi âm ỉ như bị siết chặt vòng quanh trán. Điều đáng chú ý là chính bộ óc không cảm được đau; cảm giác ấy đến từ những mô và mạch máu bao quanh não, nơi có những dây thần kinh báo động khi bị kích thích hay tổn thương.

Tác giả bài này là một bác sĩ thần kinh nhi khoa cho biết nhiều bệnh nhân là trẻ em và thiếu niên bị tái diễn đau đầu. Đây là hiện tượng phức tạp, y học vẫn còn nhiều điểm chưa tường tận, nhưng vài cơ chế then chốt đã được xác định.

Những mô quanh não, khi căng, viêm hoặc bị kích thích, sẽ tiết các chất dẫn truyền, khiến tín hiệu điện chạy dọc thần kinh lên não và báo có đau. Não đáp lại bằng phản ứng toàn thân: mệt, chảy nước mắt, chảy mũi, buồn nôn, khó chịu với ánh sáng và tiếng động. Vì sao con người lại có thêm những phản ứng phụ ấy vẫn chưa rõ, nhưng có giả thuyết rằng chúng giúp thân thể tự điều chỉnh để giảm nguy cơ tái phát.

Đau đầu thường là dấu hiệu thân thể đang chịu một sức ép: cảm cúm, dị ứng, thay đổi hormone lúc dậy thì hay trong chu kỳ kinh nguyệt, thiếu ngủ, thiếu nước, bỏ bữa, dùng quá nhiều cà phê hay rượu, hoặc tâm trạng căng thẳng. Thời tiết đổi thay, áp suất xoang thay đổi cũng có thể gây đau đầu.

Ước tính một phần mười trẻ em từng bị migraine — cơn đau nặng, giật theo nhịp, kèm buồn nôn hoặc sợ ánh sáng, tiếng động. Trước và sau cơn đau, nhiều người vẫn thấy uể oải, khó chịu. Migraine xảy ra khi cơ chế truyền và tiếp nhận cảm giác đau bị rối loạn, khiến những kích thích nhẹ cũng trở thành đau. Yếu tố di truyền và môi trường cùng góp phần; đa số người bị migraine có thân nhân mắc bệnh.

Muốn điều trị đúng, phải nhận diện đúng loại đau đầu. Migraine là lý do thường khiến trẻ em và người lớn phải đi khám. Phòng bệnh gồm những điều đơn giản nhưng quan trọng: uống đủ nước, giảm cà phê, ăn ngủ đúng giờ, vận động đều đặn. Thuốc giảm đau thông thường như ibuprofen có thể giúp những cơn nhẹ; với trường hợp nặng, bác sĩ có thể kê thuốc đặc trị để giảm cơn hoặc phòng tái phát. Vật lý trị liệu, điều chỉnh tâm lý, và cả các thiết bị kích thích thần kinh cũng có thể hỗ trợ.

Nếu đau đầu xuất hiện theo kiểu khác lạ, kéo dài hoặc nặng dần, nên trao đổi với bác sĩ. Đôi khi cần chụp hình não hoặc thử máu để loại trừ bệnh khác. Nhận biết sớm giúp chọn đúng cách điều trị và tránh để cơn đau trở thành gánh nặng lâu dài.

VB tóm lược
Nguồn: Bài của Katherine Cobb-Pitstick, Assistant Professor of Child Neurology, viết trên trang The Conversation ngày 1 tháng 12, 2025.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Vitamin D là một dưỡng chất thiết yếu, giúp cơ thể hấp thu canxi và duy trì sức khỏe xương. Tuy nhiên, khoảng một phần ba người Mỹ hiện nay bị thiếu vitamin D; trong số đó, phụ nữ chiếm tỷ lệ cao hơn. Với phụ nữ, tình trạng thiếu vitamin D không chỉ là câu chuyện của xương khớp mà còn liên quan đến nhiều mặt khác của sức khỏe. Phụ nữ có tỷ lệ loãng xương cao hơn nam giới nhiều lần. Khi thiếu vitamin D, xương dễ trở nên mềm và yếu, lâu dài dẫn đến gãy xương. Do cấu trúc xương nhỏ và mỏng hơn, phụ nữ chịu ảnh hưởng rõ rệt hơn khi thiếu dưỡng chất này. Các giai đoạn sinh học quan trọng như mang thai và sau mãn kinh càng làm nhu cầu vitamin D tăng cao.
Hãy thử tưởng tượng: một ngày nào đó, bạn vào bệnh viện vì nhiễm trùng tai do vi khuẩn, và bác sĩ nói thẳng: “Chúng tôi hết thuốc rồi.” Nghe có vẻ không tin nỗi, nhưng viễn cảnh ấy đang tiến gần hơn nhiều người nghĩ. Năm 2016, tại Nevada, một phụ nữ đã tử vong vì nhiễm trùng do một loại vi khuẩn kháng toàn bộ 26 loại kháng sinh hiện có tại Hoa Kỳ lúc bấy giờ. Riêng Hoa Kỳ mỗi năm ghi nhận hơn 2,8 triệu ca bệnh liên quan đến vi khuẩn kháng thuốc. Trên quy mô toàn cầu, kháng thuốc kháng sinh có liên quan đến gần 5 triệu ca tử vong mỗi năm. Đây không còn là chuyện hiếm, cũng không còn là cảnh báo lý thuyết.
Tổ chức American Academy of Pediatrics (AAP) vừa công bố hướng dẫn chích ngừa cho trẻ em trong năm 2026, đánh dấu lần rạn nứt lớn đầu tiên với chính phủ liên bang về lịch chích ngừa sau gần 30 năm thống nhất. Theo AAP, trẻ em Hoa Kỳ vẫn cần được chích ngừa để phòng ngừa 18 loại bệnh nguy hiểm, trong đó có Covid-19, cúm mùa, viêm gan A và B, sởi, RSV và một số bệnh truyền nhiễm khác. Hướng dẫn này đi ngược lại quyết định mới của Centers for Disease Control and Prevention (CDC), vốn đã cắt giảm lịch chích ngừa chính thức từ 18 bệnh xuống còn 11 bệnh kể từ đầu tháng Giêng.
Hàng chục ngàn người dân California thuộc tầng lớp trung lưu đang phải trả phí bảo hiểm y tế cao hơn nhiều trong năm nay, sau khi các khoản trợ cấp liên bang tăng cường theo Luật Chăm Sóc Sức Khỏe Giá Phải Chăng (Affordable Care Act, thường gọi là Obamacare) chính thức chấm dứt vào cuối năm 2025.
Có một nỗi khổ mà các bà, các cô thường phải âm thầm gánh chịu nhiều hơn các ông, đó là chứng nhức nửa đầu, hay còn gọi là migraine. Nhức đầu thì ai cũng từng bị, nhưng với nhiều phụ nữ, đây không phải chuyện đau vài tiếng rồi thôi, mà là một thứ bệnh đeo đẳng suốt nhiều năm, ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày và cả công ăn việc làm.
Mỗi độ đầu năm, hàng loạt chế độ ăn uống lại xuất hiện, hứa hẹn những thay đổi nhanh chóng cho sức khỏe. Nhưng giữa những lời quảng cáo rầm rộ ấy, chỉ có một mô hình ăn uống được y giới đánh giá cao suốt gần ba thập niên vì hiệu quả thực sự và có cơ sở khoa học vững chắc: chế độ ăn DASH. Chế độ DASH, viết tắt của “Dietary Approaches to Stop Hypertension” (những phương pháp dinh dưỡng nhằm ngăn chặn cao huyết áp), được các nhà nghiên cứu thuộc National Heart, Lung, and Blood Institute xây dựng cách đây gần 30 năm. Mục tiêu ban đầu không phải để tạo ra một trào lưu, mà là tìm một cách ăn uống lâu dài, có thể cải thiện huyết áp và sức khỏe tim mạch mà không cần dựa vào thuốc men.
Đầu Tháng Giêng, trong hệ thống y tế Hoa Kỳ đã xảy ra một thay đổi lớn khiến nhiều bác sĩ và phụ huynh không khỏi lo ngại. Các viên chức y tế liên bang đã sửa đổi lịch chủng ngừa cho trẻ em. Trước giờ, có những mũi vắc-xin được xem là “chuẩn chung,” tức là hầu như đứa trẻ nào cũng nên chích. Phòng khám chuẩn bị sẵn thuốc, bác sĩ theo dõi theo lịch, cha mẹ chỉ cần đưa con đi đúng hẹn. Mọi việc diễn ra suôn sẻ, ít rắc rối.
Những năm gần đây, sức khỏe phụ nữ được nói tới nhiều hơn trước. Từ mạng xã hội, podcast cho tới phim ảnh và bản tin thời sự, các đề tài như ung thư vú, mãn kinh hay liệu pháp hormone đã trở thành chuyện thường ngày. Đây là một thay đổi tích cực. Tuy nhiên, theo nhiều bác sĩ, sự quan tâm ấy cũng mang theo một rủi ro: thông tin thường bị nói quá gọn, thiếu bối cảnh, thậm chí sai lệch. Vì vậy, không ít phòng mạch phải dành thời gian giải thích lại, giúp bệnh nhân hiểu đúng vấn đề.
Lần đầu tiên, nhiều người tại Hoa Kỳ thuộc diện cần tầm soát ung thư cổ tử cung sẽ có thêm lựa chọn ngoài cuộc khám phụ khoa truyền thống vốn gây e ngại cho không ít người. Hướng dẫn y tế liên bang mới công bố khuyến nghị cho phép tự lấy mẫu xét nghiệm virus HPV tại nhà hoặc tại cơ sở y tế. Hướng dẫn cập nhật do Health Resources and Services Administration (HRSA) ban hành ngày 5 tháng 1 cho biết: những người từ 30 đến 65 tuổi, thuộc nhóm nguy cơ trung bình, có thể tự lấy mẫu bằng dụng cụ tương tự tampon để xét nghiệm HPV. Mẫu được gửi đến phòng thí nghiệm nhằm phát hiện các chủng HPV nguy cơ cao, vốn là nguyên nhân của hầu hết các trường hợp ung thư cổ tử cung.
Các thuốc kích thích thần kinh như Ritalin và Adderall đã được dùng rộng rãi nhiều thập niên để chữa rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), song một công trình nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Cell cho thấy chúng không thật sự tác động lên hệ thống điều khiển sự chú ý của não bộ như giới chuyên môn từng tin tưởng. Trái lại, các loại thuốc ấy chủ yếu ảnh hưởng lên vùng phần thưởng và vùng tỉnh thức, hai trung khu chi phối hứng thú và sự tỉnh táo. Nghiên cứu được tiến hành trên gần 5.800 trẻ em từ 8 đến 11 tuổi, đồng thời nêu bật vai trò quan trọng của thiếu ngủ trong căn bệnh này.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.