Nền Kinh Tế Nào Đứng Vững Nhất Năm 2025?
Xét thêm mức lan tỏa của lạm phát, Hoa Kỳ cho thấy đà tăng trưởng vẫn ngoài tầm kiểm soát, có thể vì chi tiêu công nới rộng.
Năm 2025 khởi đầu bằng nỗi lo dấy lên từ các sàn tài chính quốc tế. Tháng Tư, Tổng thống Donald Trump khơi lại cuộc chiến thương mại, khiến nhiều người e sợ suy thái toàn cầu. Thế nhưng, sau mười hai tháng, kinh tế thế giới vẫn đứng vững: tổng sản lượng tăng khoảng 3%, bằng năm trước; thất nghiệp thấp và chứng khoán nhiều nơi tiếp tục lên giá. Chỉ riêng lạm phát vẫn còn là bóng mây bao phủ, vì phần lớn các nước trong khối công nghiệp OECD chưa đưa được vật giá về mức ổn định như mong muốn.
Sau cái nhìn tổng quát ấy, The Economist mở cuộc bình chọn thường niên để xếp hạng “nền kinh tế của năm”, dựa trên năm tiêu chuẩn: lạm phát, phạm vi ảnh hưởng của nó, sản lượng, việc làm và thị trường cổ phiếu – áp dụng cho 36 nước phát triển. Kết quả phơi bày nhiều khác biệt đáng chú ý.
Năm nay, miền Nam Âu châu lại được mùa. Sau khi Tây Ban Nha đoạt ngôi đầu năm ngoái, Bồ Đào Nha nay chiếm vị trí số một, nhờ sản lượng tăng mạnh, lạm phát thấp và chứng khoán vững vàng. Hai quốc gia từng lao đao trong thập niên 2010 là Hy Lạp và Tây Ban Nha cũng vươn lên hàng đầu. Ngoài châu Âu, Israel hồi phục tốt sau biến động năm 2023, còn Ái Nhĩ Lan kém chút nữa là lên hạng nhất.
Trái lại, nhóm yếu thế rơi phần lớn vào Bắc Âu: Estonia, Phần Lan và Slovakia ở cuối bảng. Đức và Anh khá hơn vài năm trước nhưng vẫn chưa tạo dấu ấn. Pháp, tuy chính sự đảo điên, lại đạt kết quả tương đối khả quan. Riêng Hoa Kỳ năm nay ở hạng trung bình – thua cả nước Ý – vì tuy việc làm còn mạnh, lạm phát vẫn cao hơn điều mong đợi.
Xét riêng về lạm phát – tính theo giá sinh hoạt hằng ngày, không kể các món ăn uống và nhiên liệu – Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục đứng biệt lập, với vật giá tăng vọt do chính sách kinh tế thất thường của Tổng thống Erdogan. Estonia cũng khó khăn với lạm phát gần 7% trong quý ba, do hậu quả cơn sốt năng lượng năm 2022. Anh quốc có giảm đôi chút so với năm trước, nhưng giá cả vẫn vượt xa mục tiêu của giới tài chính. Ngược lại, Thụy Điển lại ở đầu kia: vật giá gần như đứng yên. Dân chúng tạm yên tâm, song giới kinh tế lo sợ giá không tăng khiến mua bán trầm lại. Phần Lan và Thụy Sĩ cũng trong tình cảnh ấy. Nhật Bản nay thấy vật giá nhích lên nhẹ – vừa phải và lành mạnh.
Xét thêm mức lan tỏa của lạm phát, Hoa Kỳ cho thấy đà tăng trưởng vẫn ngoài tầm kiểm soát, có thể vì mức chi tiêu công nới rộng. Ở Úc, trên 85% mặt hàng trong giỏ tiêu dùng đều lên giá quá mức 2% mỗi năm – cho thấy áp lực sinh hoạt đời sống vẫn mạnh.
Ở mặt tăng trưởng và việc làm – hai điều ai nấy đều quan tâm – Bồ Đào Nha lại nổi bật. Du lịch phục hồi mạnh, thêm nhiều người ngoại quốc có thu nhập cao đến cư ngụ vì thuế nhẹ, khiến sản lượng tăng vượt mức trung bình châu Âu. Cộng hòa Czech và Colombia cũng có kết quả tốt, trong khi Nam Hàn giảm việc làm; Na Uy – vốn trông cậy vào hàng hải và nguyên liệu – chịu ảnh hưởng khi thương mại toàn cầu chậm lại.
Ái Nhĩ Lan công bố mức tăng hơn 12% trong quý ba so với cùng kỳ năm ngoái, song con số này bị phóng đại bởi lợi nhuận các công ty ngoại quốc đặt sổ sách tại đây. Cơ quan thống kê nước này phải điều chỉnh lại theo “tổng nhu cầu nội địa thực tế” để phản ánh đúng hơn.
Đến thị trường cổ phiếu, kết quả gây bất ngờ: Hoa Kỳ, vốn thường dẫn đầu, năm nay chỉ tăng vừa phải; cổ phiếu của những đại công ty Pháp như LVMH gần như đứng giá. Đan Mạch tệ nhất, khi cổ phần của hãng Novo Nordisk – từng nổi danh nhờ thuốc giảm cân Ozempic – mất đến 60% giá trị.
Muốn tìm sàn chứng khoán sôi động, phải ngó sang Israel: cổ phần của ngân hàng lớn nhất nước, Bank Leumi, tăng tới 70% chỉ trong một năm. Bồ Đào Nha cũng vậy, thị trường cổ phiếu tăng hơn 20%. Và như kinh nghiệm bốn năm gần đây cho thấy, nước nào đoạt danh “nền kinh tế của năm” thì chứng khoán của họ thường tăng thêm trung bình hai chục phần trăm trong năm kế tiếp. Tờ The Economist kết luận nhẹ nhàng: “Chúng tôi không khuyên ai bỏ vốn, nhưng… các con số tự biết nói.”
Nguyên Hòa tóm lược
Nguồn: “Which economy did best in 2025?”, đăng trên tạp chí The Economist ngày 7 tháng 12.
Gửi ý kiến của bạn
