Trong năm đầu Donald Trump trở lại Bạch Ốc, Quốc hội Hoa Kỳ vận hành theo một trật tự mới: im lặng là an toàn, thuận theo là khôn ngoan. Phần lớn dân cử Đảng Cộng Hòa chọn cách xếp hàng, tránh va chạm, né những phát biểu có thể dẫn đến phản ứng từ tổng thống. Trong bối cảnh ấy, việc một số ít dân biểu và thượng nghị sĩ công khai bày tỏ bất đồng – dù chỉ trong vài hồ sơ cụ thể – trở thành điều hiếm hoi, đáng chú ý hơn chính nội dung của sự phản đối.
Những tiếng nói này không hình thành một khối đối lập, cũng không nhằm thách thức vai trò lãnh đạo của Donald Trump trong đảng. Phần lớn họ vẫn bỏ phiếu cùng phía Cộng Hòa trong nhiều vấn đề then chốt. Nhưng việc họ chọn nói khác, và nói công khai, đã phơi bày một thực tế: trong một Quốc hội nơi sự dè dặt gần như là quy tắc, chỉ cần không hoàn toàn im lặng cũng đủ trở thành ngoại lệ.
Bước vào Quốc hội khóa 119, Hạ viện Hoa Kỳ từng đối diện nguy cơ tái diễn cảnh hỗn loạn của năm trước, khi phải mất 15 vòng bỏ phiếu mới bầu được Chủ tịch Hạ viện. Một nhóm nhỏ trong Freedom Caucus ban đầu không bỏ phiếu, làm dấy lên lo ngại rằng cuộc khủng hoảng nội bộ sẽ lặp lại. Nhưng sau khi vận động hậu trường và siết lại kỷ luật hàng ngũ, Mike Johnson vẫn đủ phiếu để tiếp tục giữ ghế Chủ tịch.
Chỉ có một dân biểu Cộng Hòa bỏ phiếu chống: Thomas Massie, một dân biểu theo khuynh hướng tự do cá nhân đến từ Kentucky. Từ thời điểm đó, Massie trở thành cái gai thường trực đối với tổng thống trong suốt năm đầu nhiệm kỳ mới.
Mô thức này lặp đi lặp lại nhiều lần. Một sáng kiến của Trump bị vài dân biểu Cộng Hòa công khai nghi ngại; họ trả lời báo chí với những câu nói dè dặt; rồi Chủ tịch Hạ viện gọi điện sang Bạch Ốc; cuối cùng, gần như toàn bộ khối Cộng Hòa đều quay về ủng hộ, ngoại trừ Massie và đôi khi thêm một người nữa. Đây là dấu hiệu cho thấy sự tập trung quyền lực trong đảng đã đi xa đến mức nào.
Khi Trump bước vào nhiệm kỳ đầu năm 2017, nhiều bậc “trưởng lão” trong Đảng Cộng Hòa vẫn giữ khoảng cách. Mitt Romney trở thành tiếng nói phản biện gay gắt nhất trong Thượng viện. Paul Ryan, Chủ tịch Hạ viện tiền nhiệm của Johnson, chọn cách làm ngơ trước Trump dù bất đồng sâu sắc về thương mại và di dân. John McCain, cùng Lisa Murkowski và Susan Collins, đã chặn đứng nỗ lực hủy bỏ Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe năm 2010.
Nhưng nay McCain đã qua đời, Romney và Ryan rời chính trường, còn nhiều gương mặt từng giữ vai trò cân bằng quyền lực trong đảng không còn hiện diện. Murkowski và Collins, sau vài lần tỏ ra cứng rắn, cuối cùng cũng chấp thuận phần lớn các đề cử của Trump. Sự bất đồng công khai trong nội bộ Đảng Cộng Hòa vì thế ngày càng hiếm. Những chuyện từng đủ sức làm sụp đổ một bộ trưởng nay chỉ tồn tại trên mặt báo đôi ngày. Phần đông dân cử chọn im lặng, e ngại một dòng đăng giận dữ trên Truth Social.
Chính trong bối cảnh ấy, những người còn dám lên tiếng lại càng nổi bật.
Thomas Massie là người công khai bất đồng với Trump nhiều nhất trong Quốc hội. Ngoài việc bỏ phiếu chống Johnson, ông phản đối dự luật “One Big, Beautiful Bill” vì làm phình to thâm thủng ngân sách. Massie thường đeo một huy hiệu ghi con số nợ công Hoa Kỳ đang tăng dần. Khi Bộ Tư pháp và FBI công bố bản ghi nhớ hai trang khẳng định Jeffrey Epstein không để lại danh sách khách hàng, Massie cùng dân biểu Dân Chủ Ro Khanna vận động đủ chữ ký để buộc chính quyền công bố hồ sơ. Từ đó, ông liên tục truy vấn Bộ Tư pháp về việc che giấu tài liệu. Trump đáp trả bằng cách ủng hộ một đối thủ tranh cử sơ bộ nhằm loại Massie.
Massie đặt câu hỏi thẳng thừng: cử tri Kentucky muốn một con dấu cao su hay một người tự suy nghĩ. Ông tin rằng sau khi vượt qua các kỳ bầu cử sơ bộ, nhiều đồng viện Cộng Hòa sẽ tìm lại tiếng nói của mình, khi nỗi sợ bị tổng thống trừng phạt giảm đi.
Cùng khuynh hướng tự do cá nhân với Massie là Rand Paul. Paul chỉ trích Trump về chi tiêu công, thuế quan và việc lạm dụng quyền hành pháp. Ông phản đối dự luật One Big, Beautiful Bill, bắt tay với phía Dân Chủ để chống các biện pháp thuế quan, và giữ nguyên lá phiếu ủng hộ nghị quyết hạn chế quyền dùng quân đội của tổng thống trong vấn đề Venezuela. Sau cuộc bỏ phiếu, Paul chỉ ra sự mâu thuẫn của nhiều đồng đảng: từng coi việc dựng cầu cảng nhân đạo ở Gaza là “chiến tranh”, nhưng lại phủ nhận rằng ném bom thủ đô Venezuela và phong tỏa cả một quốc gia là hành động chiến tranh.
Ở một vị trí khác trong phổ chính trị là Brian Fitzpatrick, dân biểu Cộng Hòa đại diện một địa hạt ngoại ô Philadelphia từng bỏ phiếu cho Hillary Clinton, Joe Biden và Kamala Harris. Fitzpatrick phản đối One Big, Beautiful Bill, ủng hộ Ukraine, tìm cách gia hạn các khoản tín dụng thuế trong chương trình bảo hiểm y tế. Khi lãnh đạo Hạ viện không cho phép đưa vấn đề này ra biểu quyết, ông cùng một số dân biểu Cộng Hòa ký đơn buộc bỏ phiếu cùng phía Dân Chủ. Fitzpatrick cũng bỏ phiếu vượt quyền phủ quyết của Trump trong một dự luật về quyền nước, và đi đầu trong nỗ lực cấm dân biểu cùng thân nhân giao dịch cổ phiếu.
Gây bất ngờ hơn cả là Marjorie Taylor Greene. Từng là người trung thành và ồn ào nhất của Trump, Greene bắt đầu rạn nứt sau các vấn đề đối ngoại, y tế và đặc biệt là hồ sơ Epstein. Bà phản đối điều khoản cấm các tiểu bang điều chỉnh trí tuệ nhân tạo trong One Big, Beautiful Bill, lên tiếng sau các cuộc không kích vào Iran, rồi cùng Massie và Ro Khanna ký đơn đòi công bố tài liệu Epstein. Trump rút lại sự hậu thuẫn. Greene tiếp tục gây sức ép, góp phần thông qua một phần luật, rồi bất ngờ tuyên bố từ chức, làm suy yếu thêm đa số mong manh của Chủ tịch Hạ viện.
Cuối cùng là Thom Tillis. Ban đầu hợp tác với Trump, Tillis đổi hướng khi phản đối One Big, Beautiful Bill. Sau khi bị tổng thống công kích, ông tuyên bố không tái tranh cử. Quyết định này mở ra cơ hội cho phía Dân Chủ tại một tiểu bang chiến địa. Kể từ đó, Tillis đặt chặn các đề cử thuộc Bộ An ninh Nội địa, công khai chỉ trích Phó Chánh văn phòng Bạch Ốc Stephen Miller về những lời bàn tính quân sự tại Greenland, và tuyên bố “tôi chán ngán sự ngu xuẩn”.
Những con người này không tạo thành một lực lượng đối kháng có tổ chức. Phần lớn vẫn bỏ phiếu cùng Trump trong nhiều hồ sơ. Nhưng trong một Quốc hội nơi im lặng gần như trở thành bản năng sinh tồn, chỉ vài tiếng nói không thuận cũng đủ phơi bày mức độ tập trung quyền lực và nỗi sợ đang bao trùm nội bộ Đảng Cộng Hòa trong năm đầu Trump trở lại cầm quyền. (VB)
Nguồn: Tóm lược theo bài của Eric Garcia, ký giả của The Independent, đăng ngày 20 tháng 1 năm 2026.
Gửi ý kiến của bạn
