Tình hình giữa Hoa Kỳ và Iran vào tháng 4 năm 2026 cho thấy sự tương tác phức tạp giữa các áp lực quân sự, ngoại giao và chính trị trong nước. Trong những tuần gần đây, đã xảy ra việc cách chức các lãnh đạo quân sự cấp cao của Mỹ — bao gồm Tổng Tham mưu trưởng Lục quân, Tướng Randy George, cùng hai vị tướng khác — như một phần của cuộc cải tổ rộng lớn ảnh hưởng đến hơn một chục sĩ quan cấp cao. Đồng thời, Tổng thống Donald Trump đã sử dụng những lời lẽ ngày càng thô tục và mang tính khiêu khích đối với Iran. Tổng thể, những diễn biến này phản ánh một chiến lược rộng hơn, trong đó đàm phán cưỡng ép đã chạm đến giới hạn, khiến khả năng leo thang quân sự và chuẩn bị cho các chiến dịch trên bộ quy mô hạn chế trở nên ngày càng cao.

Tình hình hiện tại với Iran — đặc trưng bởi leo thang, gián đoạn kinh tế và nguy cơ bế tắc kéo dài — có thể được hiểu rõ hơn nếu nhìn vào những gì các lãnh đạo Mỹ trước đây đã cố gắng ngăn chặn. Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) là kết quả của nhiều năm ngoại giao phối hợp giữa Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và các cường quốc lớn trên thế giới, bao gồm Trung Quốc và Nga. Được Liên Hiệp Quốc công nhận và xây dựng thông qua một tiến trình đa phương do EU dẫn dắt phần lớn. Cách tiếp cận này phản ánh một triết lý rộng: đối phó với một đối thủ phức tạp đòi hỏi áp lực tập thể, sự hợp pháp hóa chung và sự đồng thuận quốc tế, không phải chỉ dựa vào vũ lực của một quốc gia .

Những phát biểu gần đây của Donald Trump và Marco Rubio về việc “xét lại” NATO đã thu hút nhiều sự chú ý, nhưng phần lớn mang kịch tính chính trị: liệu Hoa Kỳ có thực sự có lợi để tính tới chuyện rời khỏi liên minh mà họ đã dẫn dắt hơn 70 năm qua?

Cụm từ “Après moi, le déluge” thường được cho là gắn với vua Louis XV và mang ý nghĩa: thờ ơ với những gì xảy ra sau khi mình rời đi hoặc sau khi mình không còn chịu trách nhiệm nữa. Hành động của Donald Trump, cả trong kinh doanh lẫn chính trị, thường theo một mô thức nhất quán như câu nói nổi tiếng của Pháp “après moi, le déluge” — “sau ta, đại hồng thủy”. Cụm từ này thường được cho là gắn với vua Louis XV và mang ý nghĩa: thờ ơ với những gì xảy ra sau khi mình rời đi hoặc sau khi mình không còn chịu trách nhiệm nữa.

Ngày 5.03.2026, Khalaf Ahmad Al Habtoor đã công bố một bức thư sắc bén và thẳng thừng (1) gửi tới Tổng thống Donald Trump liên quan đến Iran, cũng như tầm ảnh hưởng của Benjamin Netanyahu trong việc định hình chính sách của Mỹ. Mặc dù các chính phủ vùng Vịnh không công khai ủng hộ hay bác bỏ bức thư này, sự im lặng của họ đã được hiểu như một dấu hiệu cho thấy những mối quan ngại của Habtoor đang âm thầm cộng hưởng trong khu vực.

Trong nhiều thập kỷ, cấu trúc chính trị Trung Đông xoay quanh xung đột Ả Rập–Israel. Hầu hết các quốc gia Ả Rập từ chối quan hệ ngoại giao với Israel do vấn đề Palestine chưa được giải quyết. Israel duy trì các hiệp ước hòa bình chính thức chỉ với Ai Cập và Jordan.

“Lãnh đạo thực sự không được đo bằng các quyết định chiến tranh, mà bằng sự khôn ngoan, tôn trọng người khác, và hướng tới việc đạt được hòa bình.” (abc.net.au)

Điều thực sự thúc đẩy hành động là ngưỡng đạo đức — tức mức độ sẵn sàng về mặt đạo lý để hành động, dù biết rằng sẽ có hậu quả. Ngưỡng đạo đức liên quan đến những câu hỏi như: Có chấp nhận được việc gây rủi ro thương vong cho dân thường không? Có chính đáng khi vi phạm chủ quyền của một quốc gia khác không? Những lợi ích chiến lược hoặc chính trị có đáng để đánh đổi bằng việc làm bất ổn một khu vực hay không?

Lý do tôi đang ở trại giam Nghệ An là sự bất công đang diễn ra tại đất nước tôi – Việt Nam. Tôi không chỉ nói đến phiên tòa bất công và bản án dành cho tôi và gia đình tôi, mà là sự bất công đối với không khí, đất đai và sông ngòi của Việt Nam, đối với những cộng đồng bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm môi trường — dù là do các dự án thủy điện, nhiệt điện than, khai khoáng hay hóa chất độc hại — đối với những cộng đồng bị mất sinh kế để nhường chỗ cho các dự án kinh doanh độc hại.

Ngày 30.04.1975 là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử cận đại của Việt Nam. Nhưng năm mươi năm sau nhìn lại, dân tộc Việt oai hùng, như vẫn thường tự nhận, đã không có đủ khôn ngoan để ngày chiến tranh chấm dứt thành một cơ hội đích thực để anh em cùng dòng máu Việt tìm hiểu nhau, cùng chung sức xây dựng đất nước.Tiếc thay, và đau thay, cái giá tử vong cao ngất của hơn 2 triệu thường dân đôi bên, của hơn 1triệu lính miền Bắc và xấp xỉ 300.000 lính miền Nam đã chỉ mang lại một sự thống nhất địa lý và hành chính, trong khi thái độ thù hận với chính sách cướp bóc của bên thắng trận đã đào sâu thêm những đổ vỡ tình cảm dân tộc, củng cố một chế độ độc tài và đẩy hơn một triệu người rời quê hương đi tỵ nạn cộng sản, với một ước tính khoảng 10% đã chết trên biển cả.