Super Bowl xưa nay vẫn được xem như một trong những dịp hiếm hoi người Mỹ tạm đình chiến: Cộng hoà, Dân chủ, bảo thủ, cấp tiến cùng ngồi ăn cánh gà, xem bóng bầu dục và biểu diễn giữa giờ. Năm nay, dưới bóng ông Trump trở lại Nhà Trắng, ngay cả 15 phút ca nhạc ấy cũng trở thành chiến hào. Một bên là “chú thỏ hư” Bad Bunny, dùng nghệ thuật để nói về bão tố, cúp điện, di dân, đàn áp, nhưng vẫn khép lại bằng lời chúc “God Bless America” và một lời mời rộng cửa: America không chỉ là United States, mà là cả lục địa này, với đủ mọi gương mặt. Bên kia là Turning Point USA, dựng một show “All-American” với thông điệp không cần che giấu: yêu nước nghĩa là đứng đúng phe, ghét đúng người, và nếu có thể, bấm sang đúng kênh mà tổng thống vừa khen.

Năm 1968 tại Mỹ Lai, trung úy William Calley bị truy tố vì ra lệnh thảm sát thường dân Việt Nam¹. Tòa quân sự kết luận rằng một mệnh lệnh “mà bất cứ người bình thường nào cũng nhận ra là tội ác” thì không được phép thi hành — và lời biện minh “tôi chỉ làm theo lệnh” không thể cứu ai khỏi trách nhiệm. Một năm sau, trong vụ án United States v. Keenan, tòa nói rõ: người bóp cò vẫn chịu trách nhiệm, dù cấp trên ra lệnh².Năm 1966, ba binh sĩ “Fort Hood Three” từ chối sang Việt Nam và bị kết án tù³. Lằn ranh ấy đã có từ lâu: từ chối lệnh có thể bị xử, nhưng thi hành lệnh bất hợp pháp đôi khi còn bị xử nặng hơn.