Ảnh: American Community Media
Quận Cam (VB)- Ngay từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc lần thứ hai, tổng thống Trump đang thúc đẩy việc viết lại, xóa bỏ lịch sử của người da màu, đem vị trí độc tôn cho người da trắng Thiên Chúa Giáo. Để chuẩn bị cho sự kiện trọng đại 250 năm lập quốc Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ trong năm nay, nhiều chính sách, hành động đang được thực hiện: kiểm duyệt nội dung triển lãm tại bảo tàng quốc gia, gỡ bỏ các bia tưởng niệm tại công viên công cộng, xóa bỏ các ngày lễ quốc gia… Những gì đang diễn ra gợi nhớ đến khẩu hiệu nổi tiếng của nhà văn George Orwell trong cuốn tiểu thuyết xã hội giả tưởng “1984”: "Ai kiểm soát quá khứ sẽ kiểm soát tương lai. Ai kiểm soát hiện tại sẽ kiểm soát quá khứ."
Trong bối cảnh này, những cộng đồng da màu tại Hoa Kỳ nên làm gì? Trong một cuộc họp báo trên mạng do American Community tổ chức vào cuối tháng 1/2026, các diễn giả đã trình bày về những hoạt động của nhiều tổ chức cộng đồng đang thực hiện.
Ann Burroughs là chủ tịch & CEO của Viện Bảo Tàng Quốc Gia Người Mỹ Gốc Nhật (JANM), chủ tịch của The International Board of Amnesty International. Theo bà, những viện bảo tàng của các cộng đồng sắc tộc là nơi lưu trữ tài liệu lịch sử quan trọng, thể hiện cách cộng đồng nhìn lại chính mình. Chính quyền hiện tại đang tìm cách diễn giải lịch sử theo cách của họ, nhằm xóa đi tính đa dạng của lịch sử Hoa Kỳ. Họ đang muốn xóa bỏ đi sự thật. Những chính quyền độc tài trước nay luôn tìm cách tấn công vào văn hóa, lịch sử trước tiên. Trong năm 2026, JANM đang chịu nhiều áp lực từ chính quyền, trong đó có việc đề nghị kiểm duyệt những gì đang trưng bày trong viện bảo tàng, đặc biệt là sự kiện người Mỹ gốc Nhật bị vô cớ bắt giữ và đưa vào các trại tập trung trong thời Đệ Nhị Thế Chiến, một hành động vi phạm Tu Chánh Án THứ Tư của Hiến Pháp. JANM bị đe dọa rằng nếu không làm theo sẽ bị cắt ngân sách tài trợ của chính quyền liên bang.
Bẻ cong lịch sử là tấn công vào sự thật, tấn công vào người dân. Bà Burroughs cho biết JANM sẽ tiếp tục sứ mệnh của mình là bảo vệ lịch sử, bảo vệ sự thật. Bà bày tỏ sự đoàn kết với các cộng đồng cư dân tại Minnesota. Cái chết của hai công dân Hoa Kỳ người da trắng Renee Nicole Good và Alex Pretti là minh chứng cho thấy với một chính quyền độc tài, không có cộng đồng nào có thể được bảo đảm an toàn. Bà kêu gọi giới truyền thông nên ghi nhận, thu hình những gì đang diễn ra hiện nay, để sau này trở thành những bài học lịch sử cho thế hệ sau về một nước Mỹ với nền dân chủ bị xâm phạm.
Margaret Huang là chuyên gia cao cấp của tổ chức The Leadership Conference on Civil Rights and Human Rights; lãnh đạo của Southern Poverty Law Center (SPLC), một tổ chức vận động cho công bằng chủng tộc ở Miền Nam, xóa bỏ chủ nghĩa thượng tôn da trắng, vận động nhân quyền cho tất cả mọi người. Theo bà, tùy theo ở tiểu bang nào, người dân Mỹ có thể được học lịch sử với những góc nhìn khác nhau. Bà kể lại thời trung học của mình ở Tennessee, bà không hề biết về những phong trào đấu tranh đòi quyền bình đẳng sắc tộc ở Mỹ, không biết về cộng đồng Nhật đã bị ngược đãi như thế nào trong quá khứ. Chỉ khi đến Washington DC để vào đại học, bà mới được biết đến về lịch sử phân biệt chủng tộc. Ở những tiểu bang Miền Nam, hiện nay vẫn có nhiều tượng đài liên quan đến chế độ nô lệ đặt ở những nơi công cộng; trường học được đặt tên theo những nhân vật lịch sử gây tranh cãi.
Bà Huang kể lại về hoạt động bảo tồn lịch sử của Michelle Browder, một nữ điêu khắc gia, người đã thiết kế tượng đài Mothers of Gynecology (Những người mẹ của ngành sản phụ khoa). Tượng đài này được khánh thành tại Montgomery, Alabama, vào năm 2021, với hình tượng của ba phụ nữ nô lệ da đen Anarcha Westcott, Betsey và Lucy, là bệnh nhân của bác sĩ J. Marion Sims vào thế kỷ 19. Đây là nhân vật được tôn vinh là cha đẻ của ngành sản phụ khoa Hoa Kỳ; nhưng cũng là người nổi tiếng với những thí nghiệm y khoa tàn bạo đối với phụ nữ da đen. Ông lý luận rằng người Mỹ gốc Phi dễ nghiện ma túy, cho nên đã không được chích đủ thuốc giảm đau trong phẫu thuật sanh nở. Quan niệm này của ông được áp dụng nhiều năm sau đó, dẫn đến nhiều phụ nữ da đen đang chết khi sinh con, phải chịu đựng những điều đau khổ hơn cả thời kỳ trước nội chiến. Các nhà hoạt động bình đẳng sắc tộc và nữ quyền đã thành công trong việc kêu gọi dỡ bỏ tượng của bác sĩ Sims ở Central Park, New York, nhưng không thành công trong yêu cầu tương tự ở Montgomery, Alabama. Browder đã nghĩ ra sáng kiến dựng tượng đài Mothers of Gynecology tại vị trí không xa phòng thí nghiệm phẫu thuật của bác sĩ Sims trong quá khứ. Bức tượng sử dụng vật liệu từ các vật dụng kim loại bỏ đi, để tượng trưng cho cách phụ nữ da đen từng bị đối xử.
Có người tham dự hội thảo đặt vấn đề có nhiều phụ huynh người da trắng nói con họ học trong trường về lịch sử kỳ thị chủng tộc ở Mỹ, chúng cảm thấy tổ tiên có tội lỗi; vậy làm sao để tránh vấn đề này? Bà Huang cho rẳng việc cảm thấy tổ tiên có lỗi trong quá khứ cũng chẳng có gì là sai. Sự thật trong quá khứ vẫn là sự thật, không thể nhắm mắt chối từ. Thế hệ sau học để tránh những sai lầm này diễn ra trong hiện tại và tương lai. Điều này sẽ làm cho đất Hoa Kỳ trở nên tốt đẹp hơn.
Ray Suarez là một nhà báo, là tác giả của cuốn sách “We Are Home: Becoming American in the 21st Century” mới được phát hành. Ông hết sức thất vọng khi chính quyền Trump nhân dịp kỷ niệm 250 năm lập quốc đang cố gắng lựa chọn những điều gì trong lịch sử Hoa Kỳ sẽ được nhắc tới, kiểm duyệt những điều cấm kỵ. Người di dân Anh chỉ là một phần của lịch sử Hoa Kỳ, còn rất nhiều dân tộc khác cũng làm điều tương tự, trong đó các sắc dân Châu Âu khác, có cả người da đen Châu Phi, người Châu Á. Chính quyền cũng không thể phủ nhận lịch sử Hoa Kỳ gắn liền với nguồn gốc châu Mỹ Latin. Những cộng đồng Latin đã sống nhiều tiểu bang Miền Nam từ lâu đời, với nhiều địa danh vẫn còn mang tên Latin.
Ông Suarez nói không thể tưởng tượng ngày nay một số trường học kiểm duyệt không cho nhắc đến chế độ nô lệ. Chính quyền lập luận rằng hiện nay việc nhắc đến những điều không hay về nô lệ là quá nhiều. Không! Chế độ nô lệ là xấu thực sự, từ đó dẫn đến cuộc nội chiến xóa bỏ nô lệ, đưa nước Mỹ tiến lên vị trí dẫn đầu thế giới như hôm nay. Và trên cộng đồng mạng hiện nay đầy dẫy những thông tin về Thế Chiến Thứ Hai là chiến thắng của người Mỹ trắng, những cộng đồng da màu không đóng góp nhiều. Nỗ lực dành riêng lịch sử Hoa Kỳ cho người da trắng là sai sự thật!
Chỉ mới vào năm ngoái, cộng đồng người Việt hải ngoại trong dịp kỷ niệm 50 năm Tháng Tư Đen đã phẫn nộ khi chính quyền cộng sản Việt Nam vẫn bóp méo lịch sử, diễn giải lịch sử theo hướng có lợi cho “bên thắng cuộc”. Cộng đồng đã xác định nhiệm vụ quan trọng là phải bảo tồn lịch sử về Việt Nam Cộng Hòa, lịch sử của cộng đồng người Việt tị nạn cho các thế hệ sau. Và năm nay, nhân dịp 250 năm lập quốc Hoa Kỳ, những cộng đồng da màu đang chứng kiến chính quyền Mỹ làm điều tương tự, bóp méo, viết lại lịch sử cho người da trắng. Nhiệm vụ bảo tồn lịch sử của cộng đồng theo cách nhìn của chính mình đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Gửi ý kiến của bạn
