Ngay dịp Valentine năm nay, hãng Warner Bros. cho ra mắt bộ phim “Wuthering Heights” – phóng tác mới nhất từ tiểu thuyết “Đỉnh Gió Hú” của Emily Brontë. Phim do Emerald Fennell – nữ đạo diễn Anh từng gây tiếng vang với “Promising Young Woman” và “Saltburn” – viết kịch bản và đạo diễn, với Margot Robbie đóng vai Cathy và Jacob Elordi trong vai Heathcliff. Ngay phần giới thiệu đầu phim, Fennell chỉ ghi lời khiêm tốn “dựa theo tiểu thuyết của Emily Brontë”, và còn để nhan đề trong ngoặc kép, như muốn nói đây là một phiên bản riêng, không phải chuyển thể “theo sách”.
“Đỉnh Gió Hú” nguyên bản là tiểu thuyết Gothic gây sốc cho thời Victoria: nhân vật chính sống bằng hận thù, tình yêu đầy bạo lực, cả về tâm lý lẫn thân xác. Tác phẩm do một nữ tác giả trẻ, sống gần như tách biệt trong thế giới tưởng tượng của mình, viết ra vào năm 1847 – cho tới nay vẫn bị xem là “quá quắt”, vượt xa chuẩn mực đạo đức đương thời. Fennell giữ lại khí hậu ngột ngạt ấy, nhưng không giấu chuyện mình thêm thắt, nhấn nhá theo kinh nghiệm riêng từ thuở đọc sách lúc mới lớn.
Dưới đây là những thay đổi đáng kể nhất trong bản phim mới, có thể sẽ khiến người đã thuộc lòng tiểu thuyết phải ngỡ ngàng.
Heathcliff bị “tẩy trắng”, bi kịch đổi trục
Trong tiểu thuyết, Heathcliff luôn bị gọi là “thằng Di-gan”, “tên thủy thủ châu Á”, “kẻ trôi dạt Tây Ban Nha” – nói chung là một người “khác giống”, không phải da trắng. Nhiều nhà nghiên cứu – như Elsie Michie – chỉ ra rằng chính sự “ngoại lai chủng tộc” này khiến Heathcliff trở thành chỗ trút vừa sợ hãi vừa ham muốn của những người xung quanh. Mối tình dữ dội giữa Cathy và Heathcliff, vì vậy, gắn chặt với chuyện anh là kẻ “ngoài cuộc”, ngay cả về màu da.
Trong phim, Heathcliff được trao cho Jacob Elordi – nam diễn viên da trắng, vóc dáng người mẫu – nên khía cạnh chủng tộc gần như biến mất. Thay vào đó, Fennell đẩy xung đột sang phía giai cấp: Heathcliff là đứa trẻ mồ côi, nghèo, được nhặt về nhà nhưng luôn bị coi rẻ, đứng ngoài thế giới “địa chủ” của nhà Earnshaw và Linton. Bên cạnh đó, vai trò chia rẽ đôi tình nhân cũng được chia cho Nelly – bà giữ nhà – chứ không chỉ là sức ép xã hội chung chung.
Gia phả rút gọn, bi kịch thu nhỏ
Tiểu thuyết “Đỉnh Gió Hú” là một mê cung về quan hệ gia đình: thế hệ đầu với Cathy, Heathcliff, Hindley, Edgar, Isabella; rồi thế hệ sau với Catherine Linton (con Cathy – Edgar), Linton Heathcliff (con Heathcliff – Isabella) và Hareton Earnshaw (con Hindley – Frances). Nhiều nhà phê bình cho rằng nửa sau tác phẩm thể hiện hoặc là sự lập lại thế cân bằng sau cơn bão đầu tiên, nơi bạo lực và ám ảnh được truyền xuống đời con.
Fennell cắt bỏ hẳn đời thứ hai: phim dừng lại ngay đoạn tương ứng “hồi một” của Brontë – Cathy chết, mọi chuyện khép lại với thế hệ đầu. Không còn Catherine con, không còn Linton con, cũng không còn Hareton trưởng thành, nên người xem sẽ không thấy viễn cảnh “hậu quả đời sau” vốn là một nét đặc sắc của nguyên tác.
Đồng thời, Hindley – người anh trai phá gia trong sách – cũng biến mất. Trên phim, Cathy chỉ còn một người cha, và nhân vật Hindley được nhập vào ông Earnshaw: chính ông sa đọa, nghiện cờ bạc rượu chè, ngược đãi Heathcliff, rồi cuối cùng phải giao cả “Đỉnh Gió Hú” (Wuthering Heights) vào tay người con nuôi. Cách gộp này làm cho mối thù của Heathcliff mang màu riêng tư rõ rệt: anh trả cả mối nhục tuổi thơ lẫn món nợ với người từng cứu mình.
Nelly không còn là người kể chuyện đứng ngoài
Trong sách, Nelly Dean chủ yếu là người kể lại cho ông Lockwood nghe chuyện đã xảy ra; người đọc tiếp cận “Đỉnh Gió Hú” qua lời kể của bà, nên luôn có một lớp “lọc” giữa chuyện và người đọc. Đây là lối “truyện lồng truyện” khá tinh tế: ta không bao giờ chắc mình nghe trọn vẹn sự thật.
Fennell bỏ hẳn lớp khung ấy. Không có Lockwood, không còn cảnh Nelly ngồi kể chuyện; thay vào đó, bà giữ nhà bước thẳng vào trung tâm câu chuyện như một nhân vật có ý chí riêng, có khả năng tác động lên số phận Cathy.
Trong phim, chính Nelly là người cố ý để Heathcliff nghe lén cuộc trò chuyện của Cathy, khi cô nói mình yêu anh nhưng không thể lấy anh. Cú sắp đặt này khiến Heathcliff bỏ đi, và Cathy rơi vào vòng tay Edgar Linton. Nelly làm việc đó ngay sau khi bị Cathy xúc phạm: cô bảo bà chẳng biết yêu là gì, và cũng chẳng ai yêu bà – một lời nói khiến người hầu cảm thấy bị chà đạp. Từ chỗ là người kể chuyện khá mờ, Nelly hiện ra như một người đàn bà bị thương, âm thầm trả đũa bằng cách xoay chuyển đời sống của cô chủ.
Tình yêu được hạ xuống “đời thường”
Trong nguyên tác, ngoài vài cái hôn và những cơn kích động thể xác, Brontë gần như không cho Cathy – Heathcliff một cảnh “xác thịt” rõ ràng; ám ảnh chính là ám ảnh tinh thần, là cảm giác hai người là “cùng một linh hồn”. Bạo lực thì nhiều, nhưng cảm giác tình ái nằm trong tâm thế, trong lời nói và những ranh giới bị vượt qua.
Fennell chọn hướng khác hẳn: bản phim mới là một câu chuyện tình rất nặng chất xác thịt, với nhiều đoạn ái ân dựng nhanh, theo nhịp điệu của phim tình cảm hiện đại. Hai nhân vật chính không chỉ nói “yêu” mà còn thể hiện tình yêu bằng đủ loại cảnh thân mật, từ phòng ngủ tới xe ngựa. Việc phát hành đúng dịp Valentine càng khiến bộ phim được đọc như một chuyện tình nóng bỏng, hơn là một bi kịch ám ảnh siêu hình.
Có người cho rằng Fennell đã “thô hóa” Brontë; bản thân đạo diễn lại nói bà chỉ đưa lên màn ảnh những gì độc giả từ bấy lâu nay đã tưởng tượng trong đầu khi đọc những dòng chữ đầy căng thẳng kia.
Isabella: từ người vợ bị đánh thành kẻ tình nguyện khuất phục
Isabella Linton trong sách là cô gái ngây thơ, mơ mộng, tin rằng mình sẽ “cải hóa” được Heathcliff; kết quả là rơi vào một cuộc hôn nhân bạo lực, cuối cùng phải bồng con bỏ trốn để cứu lấy chính mình. Brontë dựng Isabella như một nạn nhân điển hình của xã hội phụ hệ: yêu nhầm người đàn ông nguy hiểm và bị nghiền nát trong bộ máy gia trưởng.
Trong phim, Isabella vẫn mê đắm Heathcliff bất chấp lời cảnh báo, nhưng Fennell không để cô chỉ là nạn nhân. Một khuôn hình của Alison Oliver trong vai Isabella – cảnh cô tham gia trò “chó con” kiểu BDSM – đã lan truyền mạnh trên mạng xã hội: đó là hình ảnh một cô gái trẻ chấp nhận trò chơi quyền lực lệch lạc, không chỉ bị ép buộc mà còn có phần tự nguyện. Ngay từ lần đầu, Heathcliff nói thẳng anh không yêu và sẽ không bao giờ yêu Isabella, chỉ đến với cô để làm Cathy đau khổ; vậy mà Isabella vẫn bước vào cuộc.
Bằng cách đó, Fennell xây dựng Isabella như một nhân vật phức tạp hơn: vẫn bị lợi dụng, nhưng đồng thời là người tự dấn thân vào thứ tình yêu độc hại mà mình ham muốn.
Một “Đỉnh Gió Hú” thu lại còn hai người
Có lẽ thay đổi quan trọng nhất là việc Fennell bỏ hẳn thế hệ thứ hai, thu gọn “Đỉnh Gió Hú” thành chuyện của đúng hai người: Cathy và Heathcliff. Nếu nguyên tác gợi ra vòng lặp bạo lực và ám ảnh truyền xuống con cái – để người đọc suy nghĩ về “di sản” của thù hận – thì phim đóng khung tất cả trong một đời, một cuộc tình, một lần đổ vỡ.
Với độc giả gắn bó lâu năm với Brontë, đó là một phần linh hồn tác phẩm bị mất. Với khán giả trẻ, vốn quen coi chuyện “tình yêu độc hại” như một câu chuyện riêng lẻ, không cần kéo dài nhiều đời, phiên bản của Emerald Fennell có lẽ lại dễ đồng cảm hơn.
Bản thân đạo diễn đã nói rõ trong nhiều cuộc phỏng vấn: bà không tuyên bố mình “làm Đỉnh Gió Hú”, mà chỉ dám nhận là làm “một phiên bản” từ cuốn sách ấy. Và ở chỗ đó, bộ phim này cũng giống với cách nhiều thế hệ độc giả vẫn âm thầm đọc lại Emily Brontë: mỗi người, trong đầu mình, đều có một “Đỉnh Gió Hú” riêng.
Cung Mi biên tập
Gửi ý kiến của bạn
