"Người cầm quyền đã bảo dân chúng đừng tin vào những gì chính mắt họ trông thấy, mà chỉ tin vào những lời giải thích được lặp đi lặp lại từ diễn đàn chính trường." Khi một chính quyền đòi người dân phải nhắm mắt không tin vào những điều chính mắt họ nhìn thấy, đó không còn là tranh luận chính trị nữa; đó là thách thức công luận, là xúc phạm trí khôn con người.
Tổng thống Donald Trump hôm Chủ nhật lại dùng chiêu quen thuộc: đổ lỗi cho kẻ khác. Trước hai cái chết liên tiếp của công dân Hoa Kỳ tại Minneapolis do nhân viên liên bang nổ súng, Trump không đứng ra nhận phần trách nhiệm tối thiểu của người cầm quyền, mà quay sang quy hết cho đảng Dân chủ và những thành phố bị ông gắn nhãn là “trú ẩn” cho di dân.
Người nằm xuống mới nhất là Alex Pretti, 37 tuổi, bị nhân viên Tuần tra Biên giới bắn hơn 10 phát súng giữa lúc dân chúng Minnesota xuống đường phản đối chiến dịch lùng bắt di dân không giấy tờ do chính quyền Trump phát động. Trước đó chỉ ít tuần, cũng tại Minnesota, Renee Good, cũng 37 tuổi, đã chết dưới tay một nhân viên ICE. Hai mạng người cùng một lứa tuổi, cùng gục ngã trên đường phố, nói nhiều về bộ mặt thật của một chính sách được tô vẽ bằng hai chữ “an ninh”.
Tòa Bạch Ốc và Bộ Nội An vội khoác cho cái chết của Pretti chiếc áo “tự vệ”, tố anh “tiến lại gần” với một khẩu súng ngắn và “chống đối dữ dội”. Nhưng ống kính của những người có mặt cho thấy một điều khác: Pretti cầm chiếc điện thoại trong tay khi đối diện họng súng liên bang. Khi sự thật trước mắt bị xuyên tạc bằng lời tuyên bố từ trên cao, câu hỏi không còn là “ai bóp cò”, mà là: một chính quyền không chỉ sẵn sàng chối bỏ những gì mọi người đều thấy, mà còn trắng trợn bảo dân đừng tin vào mắt mình
Trả lời báo Wall Street Journal, ông Trump nói chính quyền ông đang “xem xét tất cả mọi chi tiết”. Câu nói đó người dân Mỹ đã nghe quá nhiều lần mỗi khi một người bị bắn gục, và họ cũng biết: thường thì sau những lời “xem xét” là dẹp sang một bên, chứ không phải là công lý. Trên mạng xã hội riêng của mình, ông không nói đến trách nhiệm của người ra lệnh, người trang bị, người cho phép các toán vũ trang tung hoành giữa phố xá; ông chỉ nói đến “bọn Dân chủ” và “thành phố trú ẩn”.
“Thật bi thảm, hai công dân Hoa Kỳ đã mất mạng vì tình trạng hỗn loạn do bọn Dân chủ gây ra,” ông viết. Với một câu như thế, nạn nhân không còn là người có tên tuổi, gia đình, thân xác đổ xuống; họ chỉ là cái cớ để một người đứng đầu quốc gia tiếp tục nuôi hận thù chính trị. Những thành phố dám giới hạn sự lộng hành của cơ quan di trú, trong mắt ông, không phải là nơi cố gắng giữ chút nhân tính cho luật pháp, mà là ổ nhóm “không chịu hợp tác” và “xúi giục bọn quá khích”.
Trong một bài viết khác, ông kêu gọi Quốc hội do Cộng hòa nắm giữ phải mau chóng bãi bỏ các quy chế “trú ẩn”, mà ông gán cho là “gốc rễ của mọi rối loạn hiện nay”. Không một lời nhắc đến kỷ luật, đến việc điều tra độc lập các cái chết; chỉ có lời thúc giục phải giao nộp cho nhân viên liên bang những người di dân không giấy tờ đang bị giam, những kẻ có trát tầm nã, để đưa ra khỏi nước càng nhanh càng tốt. Đối với lương tâm công quyền, đây là con người; đối với tính toán chính trị lạnh lùng, đây chỉ là “hàng” phải dọn đi cho sạch mắt cử tri đang sợ hãi.
Ông Trump nêu đích danh Thống đốc Minnesota Tim Walz, Thị trưởng Minneapolis Jacob Frey và các lãnh tụ Dân chủ khác, bắt họ phải “hợp tác đàng hoàng với chính quyền liên bang để thi hành luật pháp”, nếu không muốn bị ông tố là “đổ thêm dầu vào lửa chia rẽ và bạo lực”. Nhưng người ta phải hỏi ngược lại: ai là người cầm trong tay cả bộ máy liên bang, ai đang gửi nhân viên vũ trang đến giữa những con đường đầy người biểu tình tay không, và ai thực sự đang đổ thêm dầu vào ngọn lửa sẵn nóng của xã hội Mỹ.
Trước hai cái chết ấy, hai cựu tổng thống Dân chủ không im lặng.
Cựu Tổng thống Barack Obama – người vốn là đối tượng tấn công thường trực của ông Trump – cùng cựu đệ nhất phu nhân gọi cái chết của Alex Pretti là “một bi kịch đau lòng”. Ông chỉ rõ: thay vì tìm cách hạ nhiệt căng thẳng, chính quyền Trump “dường như muốn đẩy tình hình lên cao” và không hề tỏ ý đặt ra kỷ luật rõ ràng, trách nhiệm cụ thể cho những toán nhân viên được trao quyền nổ súng nhân danh luật pháp. Khi luật pháp chỉ còn là tấm bình phong che cho bạo lực, thì câu hỏi đặt ra không phải chỉ là “có đúng thủ tục hay không”, mà là: còn bao nhiêu người nữa sẽ phải chết để cái bình phong ấy khỏi sụp.
Cựu Tổng thống Bill Clinton cũng lên tiếng, gọi những gì xảy ra tại Minnesota là “không thể chấp nhận và đáng lẽ đã có thể tránh được”. Ông nói thẳng: người cầm quyền đã bảo dân chúng đừng tin vào những gì chính mắt mình trông thấy, mà chỉ tin vào những lời giải thích được lặp đi lặp lại từ diễn đàn chính thức. Khi một chính quyền đòi người dân phải nhắm mắt không tin vào những điều nhìn thấy rõ ràng, đó không còn là tranh luận chính trị nữa; đó là thách thức công luận, là xúc phạm trí khôn con người.
“Trong đời mỗi người, chỉ có vài lần những quyết định mình đưa ra sẽ ảnh hưởng lâu dài đến lịch sử chung,” ông Clinton viết. “Lần này là một trong những lần như vậy.” Câu nói đó không chỉ gửi cho ông Trump và những người bao che cho bạo lực, mà còn gửi cho từng cử tri: hoặc chúng ta chọn đứng về phía sự sống, phía công lý, phía sự thật mắt thấy tai nghe; hoặc chúng ta chấp nhận đứng chung hàng với những người coi hai cái xác trên đường phố chỉ là “thiệt hại bên lề” của một cuộc chơi chính trị.
Dân Quyền tóm dịch
Nguồn: Bài biên dịch theo tài liệu đăng trên tuần san TIME, số mạng ngày 25-1-2026, “Criticized by Former Presidents, Trump Shifts Blame to Democrats” của ký giả Chad de Guzman.
You don't wear mask to do the law; Only criminal wear mass.
Only gangster shoots people without real cause.
Only scammer will lie every day, every time.