Nhiều phụ nữ vẫn cho rằng bệnh tim là chuyện của đàn ông hoặc của tuổi rất cao. Trên thực tế, bệnh tim là nguyên nhân gây tử vong nhiều nhất ở phụ nữ. Minh họa: Istockphoto.
Những năm gần đây, sức khỏe phụ nữ được nói tới nhiều hơn trước. Từ mạng xã hội, podcast cho tới phim ảnh và bản tin thời sự, các đề tài như ung thư vú, mãn kinh hay liệu pháp hormone đã trở thành chuyện thường ngày.
Đây là một thay đổi tích cực. Tuy nhiên, theo nhiều bác sĩ, sự quan tâm ấy cũng mang theo một rủi ro: thông tin thường bị nói quá gọn, thiếu bối cảnh, thậm chí sai lệch. Vì vậy, không ít phòng mạch phải dành thời gian giải thích lại, giúp bệnh nhân hiểu đúng vấn đề.
Dưới đây là năm ngộ nhận thường gặp về sức khỏe phụ nữ, cùng những điều các bác sĩ muốn làm rõ.
Ngộ nhận thứ nhất: Chỉ cần chụp nhũ ảnh mỗi năm là đủ để ngừa ung thư vú
Thực tế: Nhũ ảnh rất quan trọng, nhưng phòng ngừa phải bắt đầu từ việc hiểu nguy cơ suốt đời của từng người.
Nhũ ảnh giữ vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm ung thư vú, nhưng không phải lúc nào cũng đủ cho mọi phụ nữ. Theo bác sĩ Lisa Larkin, chuyên khoa nội tổng quát về sức khỏe phụ nữ, bước quan trọng nhất là xác định ai thuộc nhóm nguy cơ cao.
Nhiều phụ nữ chưa từng trao đổi với bác sĩ về nguy cơ cá nhân của mình. Vì vậy, không ít người không biết rằng họ cần được tầm soát thêm bằng các phương pháp khác, như chụp MRI vú hoặc siêu âm, và có thể cần làm thường xuyên hơn mỗi năm một lần.
American Cancer Society khuyến nghị những phụ nữ có nguy cơ ung thư vú suốt đời trên 20% nên vừa chụp nhũ ảnh hằng năm, vừa chụp MRI vú, hai lần cách nhau sáu tháng.
Bác sĩ Larkin khuyên phụ nữ nên dùng các bảng câu hỏi đánh giá nguy cơ dựa trên dữ kiện khoa học, như mô hình Tyrer–Cuzick hoặc Gail, rồi mang kết quả đến buổi khám phụ khoa để bàn cụ thể về cách theo dõi phù hợp.
Ngoài ra, dù không thể thay đổi mọi yếu tố nguy cơ, những thói quen lành mạnh như hạn chế rượu bia và vận động đều đặn vẫn giúp giảm khả năng mắc bệnh.
Ngộ nhận thứ hai: Tập tạ quan trọng hơn vận động tim mạch, nhất là ở tuổi trung niên
Thực tế: Vận động làm tăng nhịp tim vẫn rất cần thiết.
Việc khuyến khích phụ nữ tập tạ, đặc biệt trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, là điều đáng hoan nghênh. Khi lượng estrogen giảm, cơ thể cần tác động mạnh hơn để duy trì sức cơ.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Suzanne Steinbaum, chuyên khoa tim mạch dự phòng, điều đó không có nghĩa là có thể bỏ qua các bài tập làm tim đập nhanh. Những hoạt động này giúp tim hoạt động linh hoạt hơn và giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
Các bài tập cường độ vừa, như đi bộ nhanh đến mức vẫn nói chuyện được, dễ duy trì lâu dài. American Heart Association khuyến nghị người trưởng thành nên vận động như vậy ít nhất 150 phút mỗi tuần, hoặc tập nặng hơn 75 phút mỗi tuần.
Ngộ nhận thứ ba: Mãn kinh chỉ là nhiều năm khổ sở, không có mặt tích cực
Thực tế: Đây là giai đoạn nhiều thay đổi, nhưng cũng có thể mở ra một chặng đời nhẹ nhõm hơn.
Mãn kinh mang theo nhiều triệu chứng khó chịu, nhưng hiện nay, liệu pháp hormone mãn kinh được chứng minh là an toàn với đa số phụ nữ. Dù vậy, nhiều người vẫn nghĩ đây là giai đoạn hoàn toàn u ám.
Theo bác sĩ Heather Bartos, chuyên gia về mãn kinh, trong y học cổ truyền Trung Hoa, mãn kinh được gọi là “mùa xuân thứ hai”. Không còn kinh nguyệt, không còn lo ngừa thai, không còn hội chứng tiền kinh nguyệt – với nhiều phụ nữ, đó là sự giải thoát.
Một số người có thể trải qua triệu chứng lâu hơn, nhưng với phần đông, các khó chịu này sẽ giảm dần. Đây cũng là lúc nhìn lại sức khỏe và đời sống của mình để sắp xếp lại theo hướng ổn định hơn.
Ngộ nhận thứ tư: Có thể tập luyện hiệu quả hơn nếu bám theo chu kỳ kinh nguyệt
Thực tế: Chưa có chứng cứ rõ ràng cho thấy sức mạnh hay sức bền thay đổi đáng kể theo từng giai đoạn chu kỳ.
Quan điểm “tập theo chu kỳ” cho rằng nên thay đổi cách tập tùy theo hormone mỗi giai đoạn. Tuy nhiên, theo bác sĩ Megan Roche, chuyên khoa y học thể thao, các nghiên cứu hiện nay không ủng hộ cách nghĩ này.
Giấc ngủ, căng thẳng, công việc và sinh hoạt hằng ngày ảnh hưởng đến thể lực không kém gì hormone. Nếu chỉ chú ý đến chu kỳ kinh, người tập có thể bỏ sót những yếu tố quan trọng khác.
Điều quan trọng nhất là duy trì vận động đều đặn và chọn hình thức vận động khiến mình muốn tập, thay vì cố theo một khuôn mẫu cứng nhắc.
Ngộ nhận thứ năm: Bệnh tim chủ yếu là vấn đề của nam giới hoặc chỉ xảy ra khi về già
Thực tế: Bệnh tim là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở phụ nữ, nhiều hơn tất cả các loại ung thư cộng lại.
Nhiều phụ nữ vẫn cho rằng bệnh tim là chuyện của đàn ông hoặc của tuổi rất cao. Trên thực tế, bệnh tim là nguyên nhân gây tử vong nhiều nhất ở phụ nữ. Một nghiên cứu kéo dài của American Heart Association cho thấy chưa tới một nửa phụ nữ ý thức được điều này.
Tiền sử sinh sản cũng liên quan mật thiết đến sức khỏe tim mạch. Chu kỳ kinh quá ngắn hoặc quá dài, biến chứng khi mang thai, mãn kinh sớm, hay các cơn bốc hỏa kéo dài đều có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim về sau.
Nếu bác sĩ chưa hỏi, phụ nữ nên chủ động nêu những thông tin này khi bàn về sức khỏe tim mạch, đồng thời duy trì ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên và giữ tinh thần ổn định.
Cung Mi tóm dịch
Gửi ý kiến của bạn
