http://www.vietbaoonline.com/p190/bien-khaovi-VNCopyright @ 2026 vietbao.comTue, 14 Apr 2026 23:46:46 GMT10http://www.vietbaoonline.com/p190/bien-khaohttps://www.vietbaoonline.com/images/file/DcUXEIsU2wgBAPQD/w150/vietbao-logo-295-x75.jpg15038http://www.vietbaoonline.com/a324958/hieu-lich-su-phuc-tap-cua-nan-ky-thi-nguoi-chau-ahttp://www.vietbaoonline.com/a324958/hieu-lich-su-phuc-tap-cua-nan-ky-thi-nguoi-chau-aNguyên Hòa biên dịchTheo Scott Kurashige, viết trên University of California Press ngày 16 tháng 3, 2026, bạo lực chống người Á châu tại Mỹ không phải những cơn bùng phát rời rạc, mà là hậu quả của một lịch sử kỳ thị lâu dài bị phủ nhận, bị làm nhẹ, và nhiều lần bị xoá khỏi ký ức cộng đồng. Trong bối cảnh chính trị hôm nay, bài viết nhắc rằng muốn hiểu đúng làn sóng thù ghét hiện nay, trước hết phải nhìn thẳng vào phần lịch sử mà nước Mỹ lâu nay tránh đề cập tới.]]>Fri, 10 Apr 2026 07:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324844/mot-mang-luoi-cam-bien-my-phat-hien-hoa-tien-va-may-bay-khong-nguoi-lai-tu-iran-nhu-the-naohttp://www.vietbaoonline.com/a324844/mot-mang-luoi-cam-bien-my-phat-hien-hoa-tien-va-may-bay-khong-nguoi-lai-tu-iran-nhu-the-naoViệt Báo tóm lượcGiá dầu thế giới tiếp tục leo thang trong khi hỏa tiễn và máy bay không người lái của Iran liên tiếp đánh vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu ở các nước Ả Rập vùng Vịnh. Cùng lúc, nhiều trận tập kích nhắm thẳng vào những trạm radar trị giá hàng tỉ đô la của Mỹ tại Trung Đông, khiến không ít trạm bị đánh hư hoặc phá hủy và làm dấy lên câu hỏi: lá chắn phòng thủ của Washington trong khu vực đã suy yếu đến mức nào. Mỹ hiện duy trì một vành đai căn cứ quanh Iran, với hàng chục điểm đồn trú và hàng chục nghìn binh sĩ nằm trong tầm bắn. Từ đó nảy sinh một thắc mắc rất cụ thể: nếu một quả hỏa tiễn được phóng từ lãnh thổ Iran nhằm vào một căn cứ Mỹ, làm sao sĩ quan và binh lính tại chỗ có đủ thời gian để chui vào hầm, tản quân và chuẩn bị đánh chặn?]]>Fri, 27 Mar 2026 07:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324817/dai-ta-hoang-co-lan-ky-niem-ve-doi-linh-duhttp://www.vietbaoonline.com/a324817/dai-ta-hoang-co-lan-ky-niem-ve-doi-linh-duĐại tá Hoàng Cơ Lân, Trần Vũ dịch thuậtSau phỏng vấn cựu đại tá Hoàng Cơ Lân nguyên giám đốc trường Quân y VNCH của báo Pháp “Guerres & Histoire” số tháng 2-2024, giới thiệu đến bạn đọc một chương hồi ký của vị đại tá đã làm y sĩ trưởng lâu năm nhất của sư đoàn Dù (1965-1970). Cho đến khi mất đại tá Hoàng Cơ Lân vẫn minh mẫn và giữ nguyên ký ức lồng lộng của những ngày còn là tân khóa sinh thực tập các saut nhảy dù. Vị đại tá cũng cho biết Nhảy dù đã từng có một lời nguyện… [Trần Vũ]]]>Sun, 22 Mar 2026 17:26:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324813/dai-ta-hoang-co-lanhttp://www.vietbaoonline.com/a324813/dai-ta-hoang-co-lanTrần Vũ dịch thuậtLTS: Y Sĩ Đại Tá Nhảy Dù Hoàng Cơ Lân vừa tạ thế tại Paris ngày 15 tháng 3 năm 2026. Việt Báo xin đăng lại bài phỏng vấn do Olivier Vece và Benjamin Fayet thực hiện cho nhị nguyệt san quân sử Guerres & Histoire của Pháp, bản Việt ngữ do Trần Vũ chuyển dịch, như một lời tiễn biệt Ông.]]>Sat, 21 Mar 2026 16:47:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324735/kiem-tra-su-that-ve-loi-trump-noi-rang-thoa-uoc-nam-2015-da-cho-iran-quyen-co-vu-khi-hat-nhanhttp://www.vietbaoonline.com/a324735/kiem-tra-su-that-ve-loi-trump-noi-rang-thoa-uoc-nam-2015-da-cho-iran-quyen-co-vu-khi-hat-nhanHoa Trang biên dịchTheo bản tin của PolitiFact, đăng lại trong mục Thế giới ngày 7 tháng 3 năm 2026 trên PBS, chỉ ít ngày sau khi phát động chiến tranh với Iran, Tổng thống Donald Trump đã đem nỗ lực của ông nhằm triệt hạ khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của Iran ra so sánh một cách thuận lợi với thỏa ước hạt nhân năm 2015 do một vị tiền nhiệm của ông thương thuyết. Thỏa ước hạt nhân dưới thời Tổng thống Barack Obama còn hiệu lực cho tới năm 2018, khi Trump rút Hoa Kỳ ra khỏi đó trong nhiệm kỳ đầu của mình.]]>Fri, 13 Mar 2026 07:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324685/do-thai-hay-israel-http://www.vietbaoonline.com/a324685/do-thai-hay-israel-Vũ Quí Hạo NhiênTrong giới báo chí Việt ngữ hải ngoại, có hai khuynh hướng rõ rệt khi viết về quốc gia Trung Đông nằm giữa Ai Cập và Jordan. Một số, có vẻ là đa số, gọi quốc gia đó là Do Thái, trong khi số khác, trong đó có tôi, gọi là Israel. Có nhiều lý do để gọi quốc gia đó là Do Thái, trong đó lịch sử là một. Quốc gia này được lập ra như một quốc gia của người theo đạo Do Thái. Bản tuyên bố Balfour của Anh năm 1947 chấp nhận việc thành lập một quốc gia của người Do Thái trên đất Palestine khi đó đang do Anh nắm giữ. Nghị quyết Liên Hiệp Quốc năm 1947 thông qua một kế hoạch phân chia vùng đất làm hai, một cho người Do Thái và một cho người Ả Rập.]]>Fri, 06 Mar 2026 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324678/vi-sao-thang-ba-duoc-chon-la-thang-lich-su-phu-nu-tai-hoa-kyhttp://www.vietbaoonline.com/a324678/vi-sao-thang-ba-duoc-chon-la-thang-lich-su-phu-nu-tai-hoa-kyTháng Lịch Sử Phụ Nữ tại Hoa Kỳ phát sinh từ phong trào đòi phục hồi vai trò phụ nữ trong lịch sử quốc gia, hình thành vào thập niên 1970 dưới ảnh hưởng của làn sóng phản kháng xã hội. Trong nhiều thế kỷ, phụ nữ hiện diện trong mọi sinh hoạt của cộng đồng, nhưng lại vắng bóng trong các bộ sử chính thống; những tập sử đầu tiên chỉ ghi chép tên tuổi vài nữ hoàng hoặc phụ nữ quyền quý, còn đại đa số bị loại khỏi dòng niên biểu của quốc gia.]]>Fri, 06 Mar 2026 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324643/su-that-bai-cua-mcnamara-trong-cuoc-chien-viet-namhttp://www.vietbaoonline.com/a324643/su-that-bai-cua-mcnamara-trong-cuoc-chien-viet-namFredrik Logevall, Đỗ Kim Thêm dịchỞ phương diện đạo đức và văn hóa, Philip Taubman và William Taubman đã phân tích những mâu thuẫn nội tâm của McNamara: tiếng nói của lương tâm và quyền lợi quốc gia. Theo họ, trong thâm tâm, ông từng nhận định rằng Hoa Kỳ đã phạm sai lầm nghiêm trọng và không thể giành chiến thắng trong cuộc chiến. Tuy nhiên, trước công chúng và trong các tuyên bố chính thức, ông vẫn duy trì lập trường cứng rắn, tiếp tục biện minh cho chính sách leo thang quân sự. Sự đối lập giữa nhận thức riêng tư và lập trường công khai ấy tạo nên một nghịch lý phản ánh bi kịch cá nhân của McNamara, đồng thời cũng là bi kịch của cả một thời kỳ lịch sử...]]>Sat, 28 Feb 2026 18:45:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324625/nhung-hua-hen-va-hiem-hoa-cua-hiep-dinh-song-mekong-nam-1995-sau-30-namhttp://www.vietbaoonline.com/a324625/nhung-hua-hen-va-hiem-hoa-cua-hiep-dinh-song-mekong-nam-1995-sau-30-namPhạm Phan Long P.E.Hiệp định Mekong năm 1995 là nền tảng của sự hợp tác cho Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam – qua đó các quốc gia thành viên long trọng hứa hẹn sẽ tôn trọng công bằng, không gây tổn hại cho nhau và cùng chung quản lý sông Mekong. Ủy hội sông Mekong, MRC là cơ quan được lập ra với nhiệm vụ quản lý, quan trắc kiểm soát dòng nước, chia sẻ dữ liệu, điều hợp tham vấn các dự án trên sông và bảo vệ sự lành mạnh cho lưu vực. Nhân dịp Lễ Kỷ Niệm 30 Năm ngày thành lập, tháng 11 năm 2025, MRC mô tả cho lưu vực một thành tích vẻ vang là đạt được: "Thịnh vượng chung“. Các quan chức MRC nhấn mạnh khả năng cảnh báo lũ lụt, nghiên cứu môi trường, lập quy hoạch phát triển, và cả những nhượng bộ (bất đắc dĩ) của Đối Tác Trung Quốc về việc chia sẻ dữ liệu dòng chảy của Lạn Thương giang, thượng nguồn sông Mekong trên Vân Nam.]]>Fri, 27 Feb 2026 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324574/binh-ngo-2026-ngua-lua-den-nha-may-man-len-yenhttp://www.vietbaoonline.com/a324574/binh-ngo-2026-ngua-lua-den-nha-may-man-len-yenCung Đô sưu tầmNăm Bính Ngọ 2026 – năm Con Ngựa Lửa – đang phi nước đại tới với bao hứa hẹn đổi thay, may mắn và khám phá mới quanh một loài vật từng cùng nhân loại viết lại bản đồ thế giới. Các nhà cổ sinh học cho biết tổ tiên xa xưa của ngựa là một sinh vật cỡ… con cáo, sống trên đất Bắc Mỹ khoảng 55 triệu năm trước; nhiều triệu năm sau, dòng họ ấy mới tiến hóa thành giống Equus – họ hàng trực tiếp của những chú ngựa ngày nay. Đàn Equus lần theo dải đất Bering băng qua sang Á, Âu, Phi, để rồi gặp tổ tiên chúng ta – lúc ấy vẫn xem ngựa là mồi săn, để lại xương và dấu mũi giáo trong những dấu tích khảo cổ có niên đại hàng trăm ngàn năm.]]>Fri, 20 Feb 2026 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324553/ti-le-dan-my-chong-trump-tang-len-den-muc-ky-luc-61-tam-thang-truoc-cuoc-bay-cu-giua-ky-http://www.vietbaoonline.com/a324553/ti-le-dan-my-chong-trump-tang-len-den-muc-ky-luc-61-tam-thang-truoc-cuoc-bay-cu-giua-ky-Nguyễn Quốc Khải biên dịchTheo cuộc thăm dò mới của NBC News Decision Desk Poll do SurveyMonkey thực hiện, sự ủng hộ dành cho chương trình nhập cư của Tổng thống Donald Trump đang giảm mạnh vào đầu năm 2026 sau khi các nhân viên nhập cư liên bang bắn chết hai người Mỹ vào tháng trước. Cuộc thăm dò cho thấy rằng các chiến thuật hung hăng và chỉ tiêu trục xuất của chính quyền đã thay đổi quan điểm của người Mỹ về Trump đối với chính những vấn đề đã giúp ông đắc cử. Vấn đề nhập cư và an ninh biên giới từ lâu đã nổi bật như một điểm mạnh của Trump trong các cuộc thăm dò, cả khi ông tranh cử nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2024 và trong năm đầu tiên của chính quyền mới. Giờ đây, tỷ lệ ủng hộ Trump về vấn đề này đã giảm xuống ngang bằng với tỷ lệ ủng hộ công việc tổng thể của ông.]]>Wed, 18 Feb 2026 20:16:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324522/vi-sao-nhieu-giao-si-kito-giao-chap-nhan-dan-than-doi-mat-rui-ro-http://www.vietbaoonline.com/a324522/vi-sao-nhieu-giao-si-kito-giao-chap-nhan-dan-than-doi-mat-rui-ro-Nguyên Hòa biên dịchTrong các cuộc xuống đường phản đối biện pháp siết chặt di trú và tăng ngân sách cho cơ quan ICE trên khắp nước Mỹ những tuần qua, hình ảnh dễ thấy là hàng hàng giáo sĩ đeo cổ áo thánh, giơ bảng, đứng giữa hàng rào cảnh sát và đoàn người di dân. Một trong những tiếng nói gây tranh luận mạnh là Giám mục Rob Hirschfeld, Giáo phận Episcopal New Hampshire. Ngày 18.1.2026, ông kêu gọi các giáo sĩ trong giáo phận “chuẩn bị cho một kỷ nguyên tử đạo mới”, thậm chí lo sẵn di chúc và giấy tờ hậu sự. Theo ông, đây không còn là thời của những tuyên bố trên giấy, mà là lúc “dùng chính thân thể mình để đứng giữa các thế lực của thế gian và những người dễ bị tổn thương nhất”.]]>Fri, 13 Feb 2026 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324465/samuel-green-nguoi-tu-chuoc-than-giai-phong-ke-khac-roi-bi-tong-nguc-chi-vi-mot-cuon-sachhttp://www.vietbaoonline.com/a324465/samuel-green-nguoi-tu-chuoc-than-giai-phong-ke-khac-roi-bi-tong-nguc-chi-vi-mot-cuon-sachCung Mi biên tậpCâu chuyện Samuel Green nhắc lại một bài học cũ mà vẫn mới - pháp luật có thể sai, nhưng dư luận đạo đức của xã hội – lương tri chung của nhà giáo, nhà báo, trí thức, giáo dân, độc giả – nếu đủ bền, vẫn có thể bẻ cong những bản án bất công. Khi một mục sư da đen bị tống ngục chỉ vì giữ Uncle Tom’s Cabin, chính các tiếng nói ấy, chứ không phải thiện chí của giới cầm quyền, đã dần mở cửa nhà tù cho ông. Giữa thời nay, khi ngôn ngữ và ý kiến dễ bị dán nhãn, bị siết trong tên gọi “chống woke” hay “đúng đắn chính trị”, bài học đó rất đáng nhớ: nếu xã hội không giữ cho mình một dư luận đạo đức độc lập – bảo vệ quyền đọc, quyền nói, quyền bất đồng – thì khoảng cách từ “quản lý ngôn luận” đến “vào tù vì một cuốn sách” không bao giờ xa như ta tưởng.]]>Fri, 06 Feb 2026 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324406/nhung-ke-muon-xoa-bo-lich-su-se-khong-thanh-conghttp://www.vietbaoonline.com/a324406/nhung-ke-muon-xoa-bo-lich-su-se-khong-thanh-congCung Đô tóm lượcBelzoni, một thị trấn chừng hai ngàn dân ở Mississippi, lâu nay được quảng cáo là “Kinh đô Catfish của thế giới”. Nhưng với người da đen, cái tên ấy còn gợi lại một chuyện khác: một trong những vụ treo cổ thời dân quyền đầu tiên trên đất Mỹ ở thế kỷ này. Ngày 7 tháng 5 năm 1955, hai người thuộc tổ chức White Citizens’ Council ở địa phương nhắm thẳng vào ca-bin xe của Mục sư George Lee mà bắn; mấy viên đạn xé nát nửa phần dưới gương mặt ông. Lee là một trong những người đồng lập hội NAACP tại Belzoni, là người da đen đầu tiên ghi tên đi bầu được ở hạt Humphreys kể từ thời Tái thiết. Không những thế, ông còn vận động cho hơn trăm người da đen cùng thị trấn ghi tên vào danh sách cử tri, một con số đáng kể nếu nhớ tới kích thước nhỏ bé của Belzoni và bầu không khí bạo lực luôn treo lơ lửng trên đầu người da đen dám dùng lá phiếu của mình giữa thời Jim Crow]]>Fri, 30 Jan 2026 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324354/greenland-di-dau-loanh-quanh-cho-doi-moi-met-http://www.vietbaoonline.com/a324354/greenland-di-dau-loanh-quanh-cho-doi-moi-met-Trùng DươngKhi Tổng thống Donald Trump bày tỏ mong muốn “mua” Greenland vào năm 2019, thế giới ban đầu tưởng rằng đó chỉ là một câu nói đùa. Nhưng khi Nhà Trắng xác nhận đây là đề nghị nghiêm túc, sự kiện lập tức trở thành tâm điểm của truyền thông quốc tế. Đến nhiệm kỳ sau, theo tường thuật của USA Today, ông Trump thậm chí đã tuyên bố trước Quốc hội rằng ông sẽ giành Greenland “bằng cách này hay cách khác” (“one way or the other”). Tuyên bố ấy không chỉ gây sốc vì tính bất ngờ, mà còn vì nó chạm vào một trong những vùng nhạy cảm nhất của địa–chính trị thế kỷ 21: Bắc Cực – nơi băng tan đang mở ra các tuyến hàng hải mới, tài nguyên mới và cạnh tranh chiến lược mới giữa Hoa Kỳ, Nga và Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, câu chuyện Greenland không chỉ là một giai thoại chính trị. Nó là biểu tượng của sự va chạm giữa tham vọng cường quốc, quyền tự quyết của cộng đồng bản địa, và sự mong manh của các liên minh quốc tế.]]>Sat, 24 Jan 2026 17:24:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324299/canada-tren-dien-dan-the-gioi-o-davos-bai-dien-van-lich-suhttp://www.vietbaoonline.com/a324299/canada-tren-dien-dan-the-gioi-o-davos-bai-dien-van-lich-suViệt Báo biên dịchTại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, Thủ tướng Canada Mark Carney đã đọc một bài diễn văn hiếm hoi khiến cả hội trường – gồm các nhà lãnh đạo chính trị và giới kinh tài quốc tế – đồng loạt đứng dậy vỗ tay tán thưởng. Trong bài ph Câu trả lời của ông khởi đi từ hình ảnh một người bán rau. Mỗi sáng, ông chủ tiệm treo lên cửa kính tấm bảng “Vô sản toàn thế giới hãy đoàn kết lại”. Ông ta không tin câu đó – chẳng ai tin – nhưng vẫn treo lên để tránh phiền, để tỏ dấu quy thuận, để sống yên ổn. Và bởi vì mọi người bán hàng trên mọi con đường đều làm như thế, nên chế độ vẫn tồn tại – không chỉ nhờ bạo lực, mà còn nhờ sự tham gia của những người bình thường vào những nghi thức mà trong thâm tâm họ biết là giả. Havel gọi đó là “sống trong dối trá”. Sức mạnh của hệ thống không đến từ sự thật, mà từ sự sẵn lòng của mọi người đóng vai như thể nó là thật; và chỗ yếu của nó cũng từ đó mà ra: khi chỉ một người thôi không diễn nữa – khi người bán rau gỡ tấm bảng xuống – bức m]]>Wed, 21 Jan 2026 18:23:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324281/khong-the-de-mat-song-hau-trong-im-langhttp://www.vietbaoonline.com/a324281/khong-the-de-mat-song-hau-trong-im-langPhạm Phan Long P.E.Đây là một cảnh báo nghiêm túc và rất đáng suy ngẫm về tính chính xác khoa học và trung lập địa lý trong các sản phẩm bản đồ - dữ liệu của Mekong River Commission. Việc Sông Hậu (Bassac) - một nhánh phân lưu mang gần 50% lưu lượng, đóng vai trò then chốt về phù sa, đa dạng sinh học và chống xâm nhập mặn - bị làm mờ hoặc “biến mất” trên nhiều bản đồ gần đây không còn là lỗi kỹ thuật thuần túy, mà đã chạm đến chuẩn mực khoa học và trách nhiệm thể chế.]]>Mon, 19 Jan 2026 00:53:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324267/phim-the-general-nhu-tieng-thet-uat-nghen-tu-ben-tronghttp://www.vietbaoonline.com/a324267/phim-the-general-nhu-tieng-thet-uat-nghen-tu-ben-trongĐặng Đình MạnhChưa bao giờ tôi nghĩ mình lại xúc động với thể loại phim tài liệu, cho đến khi xem bộ phim tài liệu “The General” của nữ đạo diễn Laura Brickman (Mỹ), đã làm cho tôi thay đổi suy nghĩ của mình. Tôi thật sự đã rất xúc động, thậm chí, cho đến khi được mời phát biểu về bộ phim ngay sau đó, tôi vẫn còn nghẹn giọng. Vì chỉ mới vài chục giây đầu của phim, những ký ức của tôi về xã hội Việt Nam tưởng chừng đã ngủ yên từ hơn 2 năm qua, sau khi tôi đào thoát khỏi Việt Nam, thì chúng đã sống dậy hầu như trọn vẹn trong tâm trí của tôi. Chúng rõ mồn một. Chúng mới nguyên. Khiến cho tôi cảm giác như mọi chuyện vẫn như mới ngày hôm qua mà thôi.]]>Fri, 16 Jan 2026 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324238/iran-soi-suc-bieu-tinh-hoa-ky-se-can-du-http://www.vietbaoonline.com/a324238/iran-soi-suc-bieu-tinh-hoa-ky-se-can-du-VB tổng hợpTheo tường thuật cập nhật của US politics live sáng 14 tháng 1 năm 2026, Hoa Kỳ đã bắt đầu cho di tản một phần nhân sự khỏi một căn cứ không quân lớn tại Trung Đông, làm dấy lên nhận định rằng Washington có thể sắp tiến hành một cuộc không kích nhắm vào Iran trong vòng 24 giờ tới. Căn cứ này đặt tại Qatar, từng bị Iran tấn công hồi năm ngoái sau khi quân đội Hoa Kỳ oanh kích các cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran. Việc di tản nhân sự tại các căn cứ tiền phương thường chỉ diễn ra khi khả năng xung đột đã bước sang giai đoạn cận kề.]]>Wed, 14 Jan 2026 20:53:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324147/lich-mung-nam-moi-tren-khap-the-gioihttp://www.vietbaoonline.com/a324147/lich-mung-nam-moi-tren-khap-the-gioiCung Đô sưu tầmKhi nhiều nơi trên thế giới sửa soạn đón năm mới vào đầu tháng Giêng, thì ở không ít quốc gia và nền văn hóa khác, năm mới lại đến vào những thời điểm hoàn toàn khác. Dù là lịch Gregory, lịch âm, lịch dương–âm hay các hệ lịch cổ gắn với tôn giáo và thiên nhiên, việc đánh dấu một năm mới vẫn là tập tục lâu đời. Ăn uống, lễ nghi, sum họp gia đình và suy ngẫm về năm cũ là những điểm chung; khác biệt nằm ở nhịp thời gian và ý nghĩa tinh thần mà mỗi nền văn hóa gửi gắm vào khoảnh khắc ấy.]]>Fri, 02 Jan 2026 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324093/muoi-su-kien-khoa-hoc-noi-bat-nam-2025http://www.vietbaoonline.com/a324093/muoi-su-kien-khoa-hoc-noi-bat-nam-2025Cung Mi biên dịchNăm 2025 là một năm sôi động của khoa học, khi những bước tiến lớn đã được thực hiện trong nhiều lĩnh vực, từ y học, thiên văn, khảo cổ đến công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo. Những phát hiện và sự kiện này không chỉ mở rộng hiểu biết của con người về thế giới, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi mới, thúc đẩy sự phát triển của khoa học và công nghệ trong tương lai.]]>Fri, 26 Dec 2025 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324092/khoa-hoc-my-duoi-nhiem-ky-trump-ii-con-dia-chan-chinh-sachhttp://www.vietbaoonline.com/a324092/khoa-hoc-my-duoi-nhiem-ky-trump-ii-con-dia-chan-chinh-sachNguyên Hòa biên dịchỞ Hoa Kỳ, khoa học xưa nay hiếm khi giành hàng tít lớn trên báo, cho dù ngân sách nghiên cứu suốt nhiều thập niên vẫn vững vàng qua mọi triều tổng thống như một thứ “quốc ước bất thành văn” về tri thức thuần túy. Năm 2025, khúc quân hành êm ả đó bỗng khựng lại: chính quyền Donald Trump, trở lại Nhà Trắng với nghị trình cải tổ khoa học và kỹ nghệ theo hướng ý thức hệ, đã kéo chính sách khoa học từ trang trong ra thẳng trang nhất.]]>Fri, 26 Dec 2025 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a324029/thue-quan-la-gi-ai-tra-va-vi-sao-chung-dang-tro-thanh-van-de-lonhttp://www.vietbaoonline.com/a324029/thue-quan-la-gi-ai-tra-va-vi-sao-chung-dang-tro-thanh-van-de-lonThuế quan — thứ từng vắng bóng trên mặt báo suốt nhiều thập niên — nay trở lại trung tâm chính sách kinh tế Hoa Kỳ, trong lúc Tối Cao Pháp Viện đang xét tính hợp hiến của các mức thuế toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành. Bài viết dưới đây, theo phân tích của Kent Jones, giáo sư kinh tế danh dự Đại học Babson, đăng trên The Conversation ngày 11 tháng 12 năm 2025, nhằm giải thích cặn kẽ thuế quan là gì, ai thực sự gánh chịu, và vì sao vấn đề này đang tác động trực tiếp đến túi tiền và tương lai kinh tế nước Mỹ. Thuế quan, nói gọn, là thuế đánh lên hàng hóa nhập cảng. Khi một công ty Hoa Kỳ nhập hàng từ nước ngoài, Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ sẽ gửi hóa đơn thuế; doanh nghiệp phải nộp đủ thì hàng mới được thông quan. Trên giấy tờ, người trả thuế là nhà nhập cảng. Nhưng trên thực tế, phần lớn chi phí ấy được chuyển thẳng sang người tiêu dùng qua giá bán cao hơn — từ thực phẩm, xe cộ cho đến quà tặng cuối năm.]]>Fri, 19 Dec 2025 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a323987/tu-nguoi-trong-cuoc-khi-cdc-khong-con-dua-tren-khoa-hoc-nuoc-my-se-di-ve-dau-http://www.vietbaoonline.com/a323987/tu-nguoi-trong-cuoc-khi-cdc-khong-con-dua-tren-khoa-hoc-nuoc-my-se-di-ve-dau-VB biên dịchVào những ngày cuối tháng Tám của năm 2025, tôi cùng hai đồng nghiệp đã quyết định từ bỏ chức vụ tại Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh (CDC). Chúng tôi ra đi vì không thể tiếp tục im lặng khi chứng kiến tính liêm chính khoa học ngày một xói mòn, còn cơ sở hạ tầng y tế công cộng của quốc gia cứ dần rệu rã dưới sự lãnh đạo của Robert F. Kennedy Jr., Bộ trưởng Bộ Y tế và Nhân sinh (HHS). Khi đó, chúng tôi đã khẩn thiết kêu gọi Quốc Hội, các tổ chức chuyên ngành và các bên liên quan trong lĩnh vực y tế công cộng hãy can thiệp trước khi xảy ra những thiệt hại không thể cứu vãn. Tôi rời đi với niềm tin mọi thứ rồi sẽ được chấn chỉnh.]]>Fri, 12 Dec 2025 08:00:00 GMThttp://www.vietbaoonline.com/a323916/so-sanh-canada-va-uc-dai-loi-va-bai-hoc-can-thiet-cho-viet-namhttp://www.vietbaoonline.com/a323916/so-sanh-canada-va-uc-dai-loi-va-bai-hoc-can-thiet-cho-viet-namLS Đào Tăng DựcKhi nhìn bản đồ thế giới và duyệt xét lịch sử hình thành, chúng ta nhận thấy có rất nhiều điểm tương đồng giữa Canada và Úc Đại Lợi.]]>Wed, 03 Dec 2025 20:00:00 GMT