Mấy ông bạn già đi Việt Nam viếng mồ mả tổ tiên suốt cả tháng Tết, về Mỹ thuật lại như thấy một chuyện dị hợm. "Anh Tám à, bây giờ mấy ông Việt Cộng từ thành thị đến nông thôn, mưa hay nắng gì họ cũng lên đồ lớn (veste), thắt cà -ra - oách (cravate) , đi giày Phăn (France), hết trọi rồi." Nắng Saigon, bùn Miền Tây mà lên đồ lớn, đeo dây thắt họng, mang giày cui- a, nào có khác gì mấy Ông Cai Tổng ngày xưa trên mặc áo pa- lơ- tô dưới cái quần lãnh Mỹ A, lụa lèo, hay mấy cô dưới mặc quẩn jean trên áo dài VN vậy.
Nhưng không sai. Chính Báo Thanh Niên trong mục xã hội, ký giả Trần Chánh Đức cũng ghi nhận hiện tượng mới này và "chạy nhựt trình" hẳn hòi -- báo giấy lẫn báo điện -- ngày 20 tháng 2, năm 2005. Ai ai thắc mắc tìm đọc đều thấy trên Internet. Chính ký giả của tờ báo Đảng, Nhà Nước CS VN, mang tên Thanh Niên này, cũng nhìn nhận hiện tượng này là " Một Thói Quen Khó Bỏ".
Xin tóm lược để chứng minh những dị hợm đó là những sự kiện do người của Đảng và Nhà Nước CS thấy và viết ra, chớ không phải do ý kiến của những người ở bên Mỹ thường bị CS cho là nặng quá khứ nên quá khích với CS. ûThói quen khó bỏ đó theo ký giả báo Thanh Niên, đã "đại trà" (dân Saigon cũ nói là phổ biến, phổ thông) trong hàng ngũ càn bộ, đảng viên CS bây giờ trở thành tư bản đỏ ở thành và cường hào ác bá đỏ ở quê mất rồi. Người ngợm thì lên đồ "vết- xơ-tơ", cổ thắt "cà -ra -oách", chân đi giày"kui -a - rơ" bóng lộn. "Xe con" theo kiểu nghĩa "tiểu táo" là bếp nhỏ riêng cho đại cán, đi thì loại xe đờ "de -lúc- xe " và ø "a la mô- de". Cơ quan thì nhà Tây, nhà Mỹ. Phòng việc thì đồ gỗ kiểu cổ chạm trổ cầu kỳ, nhưng ngồi rất khổ. Dựa lưng ra sau lập tức bị hai con dơi mổ vào nách, và con chim sẻ cù vào gáy. Nhưng thói quen cũ vẫn còn. Khách vào phòng việc phải tháo giày để bên ngoài. Kể cả "thủ trưởng" bên bên trong thấy cũng đi vớ. Cơ quan mà làm như khuê phòng của vợ con vậy. Những con người mới lên đồ lớn đó -- dù "dân đi B [ tập kết trở về , hay "đi A" [dân Bắc điều vào Nam] cả hai đều "tự nhiên như người Hà- lội ( Hà Nội ). Ngồi làm việc, ngồi tiếp khách, kể cả ngồi như Ông Chủ trên " xe con", hay ngồi ăn uống ở bàn, vẫn còn nhiều người ngồi theo kiểu"nước lụt", tức ngồi co một chân lên ghế, nhậu khà một cái cho đả, rồi phun một cái phèo xuống đất nhe một cái phẹt, xương xóc thoải mái bỏ xuống sàn nhà lót đá cẩm thạch, và ăn nhậu xong cứ tỉnh bơ ngậm cái tăm xỉa răng cả giờ đồng hồ v.v...
Ông Bà xưa hay nói và rất đúng. Giang san dễ bỏ, bản chất khó dời. Kiểu vở, thời trang là do bắt chước. Làm sao thay đổi bản chất được. Một người như cựu tá điền, cựu du kích Ông Tám Thuận ở Vũng Liêm Vĩnh Long chuyên chơi cờ bạc sau này này thành Thủ Tướng CS Võ văn Kiệt. Một người như Ô Lê Đức Anh "cọp rằng" đồn điền cao su khai mang lý lịch là " cu li" tức công nhân để thành đội ngũ tiên phong cách mạng của Đảng và Chủ tịch Nước đang bị những đảng viên 70 tuổi đảng tố cáo. Khó cho những người ấy xoá bỏ những thói quen " khoái" hình ảnh ước mơ quen thuộc của ông chủ Tây, của bà Đầm Pháp, và " thông ngôn, ký lục, thầy thông, ông phán, ông cai , ông đội, ông mã tà" thời Thực dân Pháp hay dân â "bán Snack Bar", dân thông dịch cho Cố vấn tỉnh quận của Mỹ, mấy cô bòi phòng, bồi bàn ở PX, ở compound Mỹ, trong thời CS gọi là Mỹ " tạm chiếm" Miền Nam. Bỗng dưng những ngưòi giỏi đào sâu, chạy nhanh, chém dè giỏi, che dấu hay ở "bưng biền" ấy sau ngày 30 tháng 4 năm 75 từ " thằng hoá ông", từ " vô sản chuyên chính" thành tư bản đỏ ở thành thị và cường hào, cường hào ác bá đỏ ở nông thôn. Hỏi làm sao những người " mới lên" ( parvenus ) đó học làm trưởng giả, học làm sang cho được, cho kịp, nếu không bắt chước những hình ảnh mơ ước đã quá quen thuộc trong ước mơ từ xưa..
Lớp già mấy mươi năm tuổi Đảng bắt chước thì lớp trẻ cũng phải bắt chước " Tây phương hoá". Có những cái họ tưởng như mới du nhập, " de lu -xe", " à la mo- de" của Tây Phương, thực sự thế giới đã loại thải mất rồi. Tây Phương bây giờ đã lấy cái thoải mái làm nguyên lý thời trang. Công dụng quyết định mẫu mả. Những cái kiểu com- lê, cà vạt, áo sơ mi trắng, giày đen bóng như kiếng của Tây bây giờ thường chỉ để đi đám ma, mặc trong các dịp long trọng, hay cho dân salemen thôi. Những kiểu tóc đầu đinh, đầu trọc, nhuộm vàng, xanh, đỏ, đã bị ban nhạc AVT của VNCH làm thành bài ca cười ngạo ở Mỹ cách đây 30 năm rồi. Thế mà các cô cậu" con cháu các cụ cả" lại làm tóc đủ thứ màu, xé ống quần. mài đũng đít, cột áo cao lòi rúng, bó đáy quần lên cao lòi sì líp phiá sau thiếu chỗ che phiá trước , đi đứng vênh váo khệnh khạng, ỏng ẹo tưởng để thành Tây, thành Mỹ!
Nói người thì cũng phải nói ta. Nghiêm khắc với bản thân mà xét, người Mỹ gốc Việt chúng ta may mắn được sống ngay trong lòng văn minh Tây Phương sau cuộc di tản 75. Đi xa nước nhà nửa vòng Trái Đất, nhưng vẫn đem theo hột cây cao su thời gian. Đám cưới mời 6 giờ, 8 giờ chưa cho khắch ăn. Lại thêm kiểu chơi văn nghệ mới như như tiếng kèn và tiếng hétâ xung phong ở mặt trận. Thực khách dù chờ đói rả ruột nhưng vẫn ăn không vô vì lỗ tai bị trống, kèn, đờn, ca tra tấn. Con hai họ suối trai, suôi gái, rể , dâu chánh phụ, mai mối, tất cả đều đặt dưới quyền chỉ huy của " phó nhòm", thợ quay phim, và nạn nhân của MC. Hai gia đình đi chào bàn, nói cũng không ai nghe vì nhạc chơi điếc cả tai. Rễ dâu nhân bao thơ cám ơn chỉ thấy lép nhép miệng.
Còn lớp già, trẻ Mỹ gốc Việt cũng có thói quen thành "thời trang Mỹ Da Vàng". Không ít người sồn sồn gặp nhau phải quấy gì cũng Ô kê "tưới hột sen". Còn trẻ nói tiếng Việt thì ba rọi tiếng Anh theo giọng Mỹ, còn nói tiếng Mỹ thì xà bần tiếng Việt theo giọng Mỹ thành Mỹ cũng không hiểu còn Việt có khi cũng huề luôn.
