Bản tin cà phê sáng Thứ Hai 16/2/2026:
- Báo Japan Times: tiền kỹ thuật số VN bi đát, nhiều người cháy túi, cơ nguy 100 tỷ đô bốc hơi
- VN nhận định về Trump: Mỹ không phải tư bản, mà [Trump] thực chất là đế quốc. Tô Lâm muốn xin thuế quan 18% thay vì 46%. Mỹ hăm VN: đừng thân với TQ.
- Colorado: 1 phụ nữ gốc Việt bắn bạn tình cũ 6 phát, lãnh án 40 năm tù
- Boston: Mark Huynh nhập cảnh Mỹ, mang file điện tử sex trẻ em, cơ nguy tù 20 năm
- Khoảng 10,5 tỷ USD kiều hối 'chảy' vào đầu tư, bất động sản tại TP Sài Gòn
- Sau khi tuyên bố người ngoài hành tinh 'có thật', Obama đính chính là 'không thấy bằng chứng'
- Cựu DB Marjorie Taylor Greene gọi MAGA và những người ủng hộ Trump là “những tên hề vô cảm” vì đã chế giễu các nạn nhân của Epstein, nói Cộng Hòa sẽ trả giá // Cựu Dân biểu Greene: Trump đã ra sức dìm hồ sơ Epstein, sai lầm lớn là khi nói hồ sơ Epstein là trò lừa bịp của Đảng Dân Chủ
- Trump áp thuế quan toàn cầu, 90% dân Mỹ phải è cổ trả thêm 1.000 USD hàng nhập cảng.
- Thất nghiệp quá nhiều tại Mỹ: phải trả tiền để được giúp tìm việc
- Người dẫn chương trình radio nổi tiếng kiện: bị giọng nói AI của Google trong NotebookLM sao chép mà không được sự cho phép
- Bộ Tư Pháp: đã công bố toàn bộ hồ sơ Epstein, không còn gì để điều tra
- Trump: Hội đồng Hòa bình hứa 5 tỷ đô và nhiều ngàn nhân viên để tái thiết Gaza. LHQ: tái thiết Gaza cần 70 tỷ đô vì 81% tòa nhà đã bị bom sập
- Iran tập trận ở eo biển Hormuz
- Nga chối: không đầu độc nhà đối lập Alexei Navalny trong tù
- Nga: họp với Ukraine tại Geneva sẽ bao gồm vấn đề lãnh thổ.
- Zelensky: Ukraine không nhượng lãnh thổ
- Ukraine: 235 cuộc đụng độ với Nga trong 24 giờ qua
- Cựu Bộ trưởng Năng lượng Ukraine bị bắt, vụ tham nhũng 100 triệu đô la trong lĩnh vực năng lượng
- Ấn Độ: đàn voi rừng giết 6 người, trong đó có gia đình 4 người
.
------ TIN CHI TIẾT ------
.
---- Báo Japan Times: tiền kỹ thuật số VN bị xóa sổ, nhiều người cháy túi. Báo Japan Times ghi nhận: Là sinh viên năm nhất ngành Khoa học máy tính tại Hà Nội, Hoàng Lê bắt đầu giao dịch tiền điện tử từ phòng ký túc xá đại học, được bạn bè chơi game xúi giục vì họ kiếm được rất nhiều tiền. Có thời điểm, tài sản kỹ thuật số của anh lên tới 200.000 USD — gấp khoảng 50 lần thu nhập bình quân hàng năm ở Việt Nam. Nhưng chúng đã rơi xuống 0 khi bitcoin và các loại tiền điện tử khác sụp đổ trong những tháng gần đây. Bị mất trắng "rất đau lòng", anh nói, nhưng anh cũng học được một bài học quý giá: Anh coi những khoản lỗ đó như "học phí".
"Khi lợi nhuận cao, ai cũng trở nên tham lam", Lê, hiện 23 tuổi, nói thêm rằng "điều đó quá tốt để có thể là sự thật". Không giống như nước láng giềng Trung Quốc, nơi đã cấm hoàn toàn tiền điện tử, Việt Nam cộng sản đã cho phép công nghệ blockchain phát triển trong một vùng xám pháp lý — cấm sử dụng nó cho thanh toán nhưng cho phép mọi người đầu cơ không bị cản trở. Kết quả là, đất nước trẻ trung và năng động với 100 triệu dân này đã đi đầu trong việc áp dụng tiền điện tử, với ước tính 17 triệu người sở hữu tài sản kỹ thuật số.
Chỉ có Ấn Độ, Hoa Kỳ và Pakistan có mức độ sử dụng rộng rãi hơn, theo bảng xếp hạng năm 2025 của công ty tư vấn Chainalysis. Nhưng điều từng được coi là lợi thế người tiên phong giờ đây ngày càng trở thành gánh nặng khi các nhà đầu tư đối mặt với mùa đông của tiền điện tử. Giá bitcoin đã giảm gần một nửa kể từ khi đạt mức cao kỷ lục trên 126.000 đô la vào tháng 10, và các token kỹ thuật số khác thậm chí còn giảm mạnh hơn. (Ghi chú của người dịch: tiền bitcoin khác tiền token. Tiền bitcoin thị trường rộng hơn, có gia trị trao đổi. Tiền token [như của Trump] không có giá trị).
.
Các công ty khởi nghiệp tiền điện tử của Việt Nam, cung cấp mọi thứ từ NFT đến các dịch vụ cho vay và giao dịch dựa trên blockchain, đã bị ảnh hưởng nặng nề, với các vụ phá sản và sa thải đang làm rung chuyển ngành công nghiệp này.
.
Thị trường 100 tỷ đô la. "Nhiều công ty đã phải đóng cửa vì cuộc khủng hoảng này," ông Trần Xuân Tiến, người đứng đầu Hiệp hội blockchain TP. Sài Gòn, cho biết. Ông nói thêm rằng những công ty khác đang "thu hẹp quy mô và tiết kiệm vốn để kéo dài thời gian hoạt động."
Nguyễn Thế Vinh, đồng sáng lập công ty blockchain Ninety Eight, cho biết công ty của ông đã sa thải gần một phần ba nhân viên kể từ năm ngoái. Ông nói thêm rằng sẽ còn nhiều "tái cấu trúc" nữa, do triển vọng ảm đạm. "Thị trường có thể sẽ khó khăn trong nhiều năm, chứ không chỉ vài tháng, vì vậy chúng ta cần có kế hoạch dự phòng."
Cho đến gần đây, thị trường tiền điện tử Việt Nam giống như một miền Viễn Tây hoang dã, với các dự án đầu cơ cao độ và các mô hình Ponzi trắng trợn mọc lên bên cạnh các công ty khởi nghiệp cung cấp sản phẩm hợp pháp. Chính phủ đã cảnh báo về những nguy hiểm của tiền điện tử và triệt phá một số vụ lừa đảo quy mô lớn, bao gồm một vụ bị cáo buộc lừa đảo gần 400 triệu đô la từ hàng nghìn nhà đầu tư.
Nhưng chính phủ không hành động để đè bẹp ngành công nghiệp này như Bắc Kinh đã làm, thay vào đó mở ra "cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước thử nghiệm", theo lời ông Tiến.
Dưới sự lãnh đạo của nhà lãnh đạo Tô Lâm, người đã theo đuổi các cuộc cải cách sâu rộng hướng tới tăng trưởng, Việt Nam đã chính thức đón nhận ngành công nghiệp blockchain và đang dần khẳng định quyền kiểm soát đối với thị trường ước tính 100 tỷ đô la.
Năm ngoái, chính phủ đã thông qua luật công nhận tiền điện tử, lần đầu tiên đưa chúng vào khuôn khổ pháp lý. Luật này có hiệu lực từ tháng trước, nhưng các nhà đầu tư vẫn còn nhiều thắc mắc về cách thức triển khai. Hà Nội cũng đã công bố chương trình thí điểm giao dịch tiền điện tử kéo dài 5 năm, cho phép các doanh nghiệp Việt Nam phát hành tài sản kỹ thuật số. Tuy nhiên, sự mơ hồ về quy định vẫn còn tồn tại, khiến nhiều doanh nghiệp trong nước chưa thể đăng ký chính thức, thay vào đó lựa chọn nộp hồ sơ ở những nơi như Singapore và Dubai.
“Xuống dốc nghiêm trọng”. Vinh cho biết một số doanh nghiệp đang phá sản, số khác thu hẹp quy mô hoặc chuyển hướng kinh doanh do cả “sự suy thoái kéo dài và khung pháp lý không rõ ràng”. Và các doanh nghiệp mới đang phải vật lộn để thu hút đầu tư khi tâm lý nhà đầu tư trở nên tiêu cực. Huu, 24 tuổi, cho biết việc huy động vốn cho công ty khởi nghiệp sản phẩm tiền điện tử của anh đột nhiên trở nên khó khăn hơn rất nhiều, và yêu cầu chỉ sử dụng tên gọi đầu tiên của mình vì sợ ảnh hưởng đến công việc kinh doanh.
Anh cho biết, trước đây các nhà đầu tư nước ngoài từng bị thu hút bởi những lời hứa hẹn lợi nhuận 400% và 500%, nhưng giờ đây họ nhận ra rằng “có thể mất tất cả. Trong vài tháng qua, mọi thứ đã xuống dốc trầm trọng.”
Các nhà sáng lập, bao gồm Huu và Vinh, cho rằng sự suy thoái hiện tại là một phần của chu kỳ kinh doanh tự nhiên, và cuối cùng sẽ có những công ty mạnh hơn xuất hiện, cung cấp những sản phẩm tốt hơn. Nhưng đó là lời an ủi chẳng đáng kể đối với gần 55% nhà đầu tư tiền điện tử cá nhân tại Việt Nam, những người theo một phân tích thị trường đã báo cáo thua lỗ vào năm ngoái.
“Ở Việt Nam, rất nhiều người giao dịch tiền điện tử,” Huu nói. “Khi giá giảm, mọi người than phiền về thua lỗ và tâm trạng chung trở nên rất ảm đạm.”
.
---- Colorado: 1 phụ nữ gốc Việt bắn bạn tình cũ 6 phát, lãnh án 40 năm tù. Một phụ nữ ở Colorado sẽ phải thụ án 40 năm tù vì tội cố ý giết bạn trai cũ, bắn anh ta nhiều phát. Theo Văn phòng Biện lý Quận Boulder, anh Chance Cardona lái xe về nhà từ quán bar Colorado Mountain Kava vào ngày 5 tháng 2 năm 2025. Khi anh mở cửa căn hộ, anh bị bắn 6 phát ở cự ly gần. Giới chức cho biết anh bị trúng đạn vào mặt, vai, cánh tay và đùi. Anh đã kịp gọi 911 để cầu cứu và may mắn sống sót.
Cảnh sát thu thập vỏ đạn tại hiện trường và tìm thấy hình ảnh từ thiết bị đọc biển số xe cho thấy chiếc xe của nghi phạm, Duy Nguyen, rời khỏi hiện trường. Khi cảnh sát thực hiện lệnh khám xét nhà của cô ta, họ đã phát hiện ra khẩu súng được sử dụng trong vụ nổ súng. Giới chức cho biết các thiết bị điện tử của Nguyen chứa bằng chứng cho thấy cặp đôi đã chia tay vài tháng trước đó và cô ta đã lên kế hoạch cho vụ nổ súng trong nhiều tuần. Vào tháng 12/2025, bồi thẩm đoàn đã tuyên Nguyen phạm tội cố ý giết người cấp độ hai, hành hung cấp độ một và hai tội danh bạo lực kèm theo hình phạt tăng nặng. Tuần này, thẩm phán đã tuyên phạt cô 40 năm tù giam về tội cố ý giết người và 20 năm tù về tội hành hung. Các bản án sẽ được thi hành đồng thời.
.
---- Boston: Mark Huynh nhập cảnh Mỹ, mang file điện tử sex trẻ em, cơ nguy tù 20 năm. Mark Huynh, 39 tuổi, cư trú tại Providence, đang phải đối mặt với một cáo buộc vận chuyển nội dung khiêu dâm trẻ em, Văn phòng Công tố viên Liên bang cho biết trong một thông cáo báo chí. Ông bị bắt vào hôm Thứ Năm ngày 12 tháng 2/2026 và ra hầu tòa lần đầu tại tòa án liên bang ở Boston cùng ngày.
Huynh bị bắt tại Sân bay Boston Logan vào năm 2025 sau khi nhập cảnh vào nước Mỹ trong khi đang có lệnh bắt giữ ông ta từ Rhode Island, Công tố viên Liên bang cho biết. Các nhà chức trách đã khám xét các thiết bị kỹ thuật số của ông ta tại sân bay và tìm thấy nhiều tập tin chứa tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em. Huynh phải đối mặt với án tù từ 5 đến 20 năm, án quản chế từ 5 năm đến chung thân và khoản tiền phạt lên đến 250.000 đô nếu bị kết tội.
.
---- Khoảng 10,5 tỷ USD kiều hối 'chảy' vào đầu tư, bất động sản tại TP Sài Gòn. Theo báo Doanh Nghiệp, TP Sài Gòn dự kiến đón khoảng 10,5 tỷ USD kiều hối trong năm 2025, tăng 10,5% so với năm 2024. Đáng chú ý, dòng tiền này không còn chủ yếu phục vụ tiêu dùng hay tích trữ mà đang dịch chuyển rõ nét sang các lĩnh vực đầu tư, đặc biệt là bất động sản, sản xuất - kinh doanh và dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Thông tin trên được bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2 đưa ra khi nhận định về xu hướng kiều hối trong năm 2025. Theo bà Liên, chỉ trong 9 tháng năm 2025, lượng kiều hối chuyển về TP Hồ Chí Minh đã đạt 7,94 tỷ USD, tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước, chiếm khoảng 60% tổng lượng kiều hối của cả nước.
.
---- Sau khi tuyên bố người ngoài hành tinh 'có thật', Obama đính chính là 'không thấy bằng chứng'. Cựu Tổng thống Obama đang rút lại niềm tin của mình về người ngoài hành tinh sau khi gây ra một làn sóng hoang mang nhỏ vào cuối tuần. Trong một lần xuất hiện trên podcast No Lie của Brian Tyler Cohen, Obama đã bị hỏi dồn dập: "Người ngoài hành tinh có thật không?". Ông trả lời, "Họ có thật nhưng tôi chưa nhìn thấy họ", và nói thêm rằng họ không bị giấu ở Khu vực 51 — "trừ khi có một âm mưu khổng lồ nào đó và họ đã giấu nó khỏi tổng thống Hoa Kỳ". Điều đó đủ để các tiêu đề trên toàn thế giới coi cựu tổng thống như đang xác nhận sự tồn tại của sự sống ngoài hành tinh, theo tờ Guardian. Một tiêu đề của Buzzfeed đã viết như sau: "Barack Obama vừa tình cờ xác nhận người ngoài hành tinh tồn tại, và Internet đang phát cuồng".
.
Đến tối Chủ nhật, Obama đã lên Instagram để đính chính. Ông nói: "Về mặt thống kê, vũ trụ rộng lớn đến mức khả năng có sự sống ngoài hành tinh là rất cao". Nhưng ông nói thêm rằng, khoảng cách giữa các hệ mặt trời quá lớn đến nỗi khả năng người ngoài hành tinh ghé thăm Trái đất là "thấp", và ông "không thấy bằng chứng nào trong suốt nhiệm kỳ tổng thống của mình cho thấy người ngoài hành tinh đã liên lạc với chúng ta". Những bình luận của ông đã đụng chạm đến một trong những huyền thoại được chính phủ Mỹ ưa thích nhất: rằng Khu vực 51 ở Nevada là một kho chứa bí mật của người ngoài hành tinh. Cơ sở được xếp loại mật này từng là nơi diễn ra các dự án bí mật - bao gồm cả chương trình máy bay do thám U-2 và Oxcart, theo tờ Guardian. Những chuyến bay ở độ cao lớn đó đã góp phần thúc đẩy các báo cáo về dĩa bay UFO hàng thập niên trước khi một câu nói đùa trên podcast có thể làm được điều tương tự.
.
---- Trump áp thuế quan toàn cầu, 90% dân Mỹ phải è cổ trả thêm 1.000 USD hàng nhập cảng. Theo một báo cáo mới từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, người tiêu dùng và các công ty Mỹ đã phải trả gần 90% chi phí cho thuế quan do Tổng thống Donald Trump áp đặt đến cuối năm 2025. Nghiên cứu này bổ sung thêm bằng chứng cho thấy các gia đình Mỹ phải trả giá cho thuế nhập cảng của Trump, bất chấp tuyên bố của tổng thống rằng gánh nặng tài chính hoàn toàn thuộc về các quốc gia khác. Thuế quan của Trump tương đương với mức tăng thuế 1.000 đô la mỗi hộ gia đình vào năm 2025, theo báo cáo ngày 6 tháng 2 của Tổ chức Thuế (Tax Foundation) phi đảng phái. Các hộ gia đình dự kiến sẽ phải trả thêm 1.300 đô la vào năm 2026.
Theo phân tích của Tổ chức Thuế, thuế quan là mức tăng thuế lớn nhất của Mỹ kể từ năm 1993. Thuế quan là một loại thuế - nhưng đánh vào ai? Trong chiến dịch tranh cử vào tháng 9 năm 2024, khi quảng bá thuế quan, Trump nói với những người ủng hộ: “Đây không phải là gánh nặng cho các bạn, mà là gánh nặng cho một quốc gia khác.” Trump lặp lại tuyên bố này trong một bài xã luận trên tờ Wall Street Journal ngày 30 tháng 1, viết rằng: “Dữ liệu cho thấy gánh nặng, hay ‘tác động’ của thuế quan phần lớn đổ dồn lên các nhà sản xuất và trung gian nước ngoài, bao gồm cả các tập đoàn lớn không đến từ Hoa Kỳ.”
Nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang New York, được công bố ngày 12 tháng 2/2026, cho thấy điều ngược lại. Theo nghiên cứu, tính đến tháng 8 năm 2025, 94% thuế nhập cảng đã đổ lên các công ty và người tiêu dùng Mỹ. Đến tháng 11, tỷ lệ “chuyển gánh nặng” đã giảm xuống còn 86%. “Tóm lại, các công ty và người tiêu dùng Mỹ tiếp tục gánh chịu phần lớn gánh nặng kinh tế của mức thuế quan cao được áp đặt vào năm 2025,” các nhà nghiên cứu viết.
Nghiên cứu này khẳng định điều mà nhiều nhà kinh tế đã dự đoán: Thuế quan của Trump chủ yếu là thuế đánh vào người dân Mỹ. “Nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang New York xác nhận điều mà hầu hết các nhà kinh tế dự đoán – người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ phải gánh chịu phần lớn chi phí từ thuế quan của chính quyền Trump,” Wayne Winegarden, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Viện Nghiên cứu Thái Bình Dương, một tổ chức tư vấn theo chủ nghĩa thị trường tự do, cho biết.
Tờ Wall Street Journal đã nắm bắt báo cáo này trong bài xã luận ngày 13 tháng 2, nhận định: “Cho dù Tổng thống Trump có khẳng định bao nhiêu lần rằng thuế quan của ông ta là đánh thuế người nước ngoài để làm giàu cho Mỹ, các nghiên cứu kinh tế vẫn liên tục chỉ ra rằng người Mỹ thực sự phải trả giá.” Theo một báo cáo tháng 11 của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia, tính đến cuối năm 2025, thuế quan đã làm tăng thêm khoảng 0,7 điểm phần trăm vào tỷ lệ lạm phát của Mỹ. Nói cách khác, nếu không có thuế quan, tỷ lệ lạm phát tháng 9 có thể đã giảm từ 3% xuống 2,3%.
.
---- Thất nghiệp quá nhiều tại Mỹ: phải trả tiền để được giúp tìm việc. Việc tìm việc giờ đây đã trở thành hình thức "trả tiền để được tuyển dụng". Tờ Wall Street Journal đưa tin rằng khi tình trạng đóng băng tuyển dụng nhân viên văn phòng lan rộng và số lượng ứng viên tăng lên, ngày càng nhiều ứng viên đang trực tiếp trả tiền cho các nhà tuyển dụng—đảo ngược hệ thống mà theo truyền thống, các nhà tuyển dụng thường chi trả chi phí để tìm kiếm nhân tài. "Nhà tuyển dụng ngược" tự giới thiệu với người tìm việc bằng những lời hứa hẹn về việc được giới thiệu, giúp đỡ trong quá trình nộp đơn và tăng khả năng hiển thị, thường là để đổi lấy phí hoặc một phần tiền lương trong tương lai. Đối với nhiều ứng viên, sức hấp dẫn rất đơn giản: thoát khỏi các bộ lọc sơ yếu lý lịch tự động và các cổng thông tin việc làm quá tải. Daniel Bejarano, 36 tuổi, người đã sử dụng dịch vụ có tên Refer để có được một vị trí trong lĩnh vực công nghệ, cho biết thật "tươi mới" khi không bị lạc giữa biển ứng viên được phân loại bởi hệ thống theo dõi ứng viên.
.
Sự trỗi dậy của các nhà tuyển dụng ngược phản ánh một thị trường việc làm đang nghiêng mạnh về phía bất lợi cho người lao động. Lần đầu tiên kể từ đại dịch, hiện nay số người thất nghiệp nhiều hơn số lượng việc làm đang tuyển dụng, và thời gian tìm việc trung bình kéo dài sáu tháng. Trong bối cảnh đó, các dịch vụ như Refer đang ngày càng phổ biến. Công ty này sử dụng các tác nhân AI để giới thiệu ứng viên cho các nhà tuyển dụng đã bày tỏ sự quan tâm đến hồ sơ của họ. Nếu ứng viên tìm được việc, họ sẽ trả cho Refer 20% tiền lương tháng đầu tiên. Giám đốc điều hành Andre Hamra cho biết khoảng 50 người tìm việc mới đăng ký mỗi ngày, tăng từ 10 người vào mùa hè năm ngoái. Ông nói: "Nếu bạn không trả tiền, bạn chính là sản phẩm". Các công ty tuyển dụng ngược khác tính phí cố định hàng tháng—đôi khi lên tới 1.500 đô la—hoặc nộp hàng chục đơn xin việc thay mặt khách hàng, một chiến thuật mà một số nhà tuyển dụng truyền thống cho rằng gây ra những lo ngại về đạo đức và pháp lý.
.
Việc trả tiền cho các nhà tuyển dụng đang nổi lên cùng với một dấu hiệu khác cho thấy sự tuyệt vọng của người lao động: người tìm việc tự hạ thấp mức lương của mình. Tờ Slate đưa tin rằng một số người tìm việc, đặc biệt là những người lao động trẻ tuổi, đang đề nghị chấp nhận mức lương thấp hơn mức được đăng tuyển chỉ để duy trì khả năng cạnh tranh trong một thị trường bị ảnh hưởng bởi việc sa thải, tự động hóa và chu kỳ tuyển dụng kéo dài. Andrew Lokenauth, một cựu giám đốc điều hành phố Wall, cho biết ông ngày càng nhận được nhiều phản hồi tích cực từ các ứng viên sẵn sàng chấp nhận mức lương thấp hơn mức trung bình, một suy nghĩ phản ánh nỗi lo lắng sâu sắc về tình trạng thất nghiệp kéo dài. Ông nói, đối với nhiều người lao động, phép tính đã trở nên đơn giản đến tàn nhẫn: "Họ đã tự mình hình thành tư duy khan hiếm rằng bất kỳ công việc nào cũng tốt hơn là không có việc làm."
.
---- Người dẫn chương trình radio nổi tiếng kiện: bị giọng nói AI của Google trong NotebookLM sao chép mà không được sự cho phép. Vụ kiện, được đệ trình tại Quận Santa Clara, cáo buộc sản phẩm này cho phép người dùng đặt lời nói vào miệng ông, bao gồm cả những quan điểm mà ông sẽ phản đối. Google gọi những cáo buộc này là "vô căn cứ", nói rằng giọng nói đó đến từ một diễn viên được trả tiền, chứ không phải Greene, và phủ nhận việc sử dụng các bản ghi âm của ông để huấn luyện hệ thống. Vụ kiện này có thể kiểm tra xem giọng nói do AI tạo ra cần phải giống với giọng nói của người thật đến mức nào—và người đó phải dễ nhận biết đến mức nào—để tòa án coi đó là hành vi chiếm đoạt bất hợp pháp. Nó nằm trong danh sách ngày càng tăng các cuộc xung đột giữa những người làm việc trong lĩnh vực sáng tạo và các công ty AI về việc ai kiểm soát và thu lợi từ nguồn nhân lực con người tạo ra các phương tiện truyền thông tổng hợp. Xem toàn bộ câu chuyện trên tờ Post.
.
Người dẫn chương trình phát thanh David Greene nói rằng ông không tham gia đóng vai chính trong các podcast AI của Google—nhưng tai ông lại cho ông biết điều ngược lại. Theo bài báo dài trên tờ Washington Post, cựu người dẫn chương trình Morning Edition của đài NPR đang kiện Google, cáo buộc công cụ NotebookLM của hãng này, vốn sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo podcast theo yêu cầu, đã sử dụng giọng nam do AI tạo ra, bắt chước rất giống giọng của ông mà không có sự đồng ý, bồi thường hoặc quyền kiểm soát nội dung của ông. Greene lập luận rằng nhịp điệu, ngữ điệu và thậm chí cả những thói quen nói đặc trưng của ông đều giống đến mức bạn bè, đồng nghiệp và người nghe cho rằng ông đã cấp phép sử dụng giọng nói của mình cho Google.
.
---- Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đã gửi thư cho Quốc hội thông báo rằng họ đã công bố tất cả các hồ sơ liên quan đến tội phạm tình dục Jeffrey Epstein. Bức thư, được gửi đến các nhà lập pháp vào tối thứ Bảy, cũng bao gồm tên của hơn 300 "nhân vật có liên quan đến chính trị" được đề cập trong các hồ sơ liên quan đến Epstein, bao gồm các cựu tổng thống, chính trị gia, doanh nhân và nghệ sĩ. Bức thư dài sáu trang nhằm xác nhận rằng Bộ Tư pháp đã "công bố tất cả 'hồ sơ, tài liệu, thông tin liên lạc và vật liệu điều tra'" mà họ đang nắm giữ, và bao gồm danh sách các loại hồ sơ đã được công bố và bị giữ lại, tóm tắt và cơ sở cho việc biên tập lại, và danh sách tất cả các quan chức chính phủ và những người có liên quan đến chính trị trong các tài liệu mà Bộ Tư pháp đã công bố.
.
---- Cựu Dân biểu Greene: Trump đã ra sức dìm hồ sơ Epstein, sai lầm lớn là khi nói hồ sơ Epstein là trò lừa bịp của Đảng Dân Chủ. Cựu dân biểu Marjorie Taylor Greene, một đảng viên Cộng hòa đến từ Georgia, cho biết trong một cuộc phỏng vấn được Owen Report công bố hôm thứ Bảy rằng Tổng thống Donald Trump đã phạm phải “sai lầm chính trị lớn nhất trong sự nghiệp của mình” khi gọi các tài liệu về Jeffrey Epstein là trò lừa bịp. Bà cũng cho biết tổng thống “đã nỗ lực hết sức để ngăn chặn việc công bố các tài liệu này”.
Đầu năm nay, Bộ Tư pháp đã công bố hơn 3 triệu trang tài liệu theo Đạo luật Minh bạch Hồ sơ Epstein, đạo luật mà Trump đã ký vào tháng 11, bao gồm 2.000 video và 180.000 hình ảnh. Việc xuất hiện trong các hồ sơ Epstein không phải là dấu hiệu của hành vi phạm tội, và chưa có vụ bắt giữ hay cáo buộc nào được đưa ra đối với những người được nêu tên. Việc công bố các hồ sơ – với hàng triệu trang vẫn đang bị giữ lại – đã tạo ra một cơn bão chính trị đối với chính quyền Trump. Cả đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ đều kêu gọi sự minh bạch hơn, ngay cả khi tổng thống nói rằng đất nước nên tiến lên phía trước.
Hậu quả từ việc công bố các tài liệu tiếp tục lan rộng trên toàn thế giới và có thể ảnh hưởng đến thành phần của chính quyền Trump. Các nhà lập pháp từ cả hai đảng đã kêu gọi Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick từ chức sau khi các tài liệu cho thấy ông vẫn giữ liên lạc với Epstein rất lâu sau khi bị kết án năm 2008 về tội môi giới mại dâm trẻ em.
Các nhà lập pháp đảng Cộng hòa đã bắt đầu xem xét vấn đề này một cách nghiêm túc hơn. Thượng nghị sĩ Cynthia Lummis của Wyoming cho biết tuần trước rằng mặc dù trước đây bà không coi đây là “vấn đề lớn”, nhưng giờ đây bà tin rằng các tài liệu về Epstein “đáng được điều tra”. Trump và Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi cũng phải đối mặt với phản ứng dữ dội từ những người ủng hộ MAGA về cách xử lý các tài liệu này.
Greene từng là người ủng hộ nhiệt thành của Trump và phong trào MAGA nhưng giờ đã trở thành một nhà phê bình gay gắt. Trump đã mất thiện cảm với cựu nữ nghị sĩ này sau khi bà ủng hộ nỗ lực của đảng Dân chủ trong việc công bố các tài liệu về Epstein, gọi bà là “kẻ điên khùng” trên Truth Social vào tháng 11. Bà Greene tuyên bố từ chức khỏi Quốc hội vào tháng đó, ngày làm việc cuối cùng của bà là ngày 5 tháng 1 năm nay. Bà viện dẫn việc công bố các tài liệu mật là nguyên nhân chính dẫn đến rạn nứt với ông Trump.
Trong cuộc phỏng vấn được công bố hôm thứ Bảy, bà Greene nói về ông Trump: “Ông Trump đã đấu tranh quyết liệt nhất để ngăn chặn việc công bố các tài liệu này, và lý do duy nhất ông ấy ký dự luật mà chúng tôi đã thông qua tại Hạ viện là vì ông ấy buộc phải làm vậy. Nó đã trở thành một vấn đề chính trị lớn.”
Bà cho biết ông Trump đã khiến Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, một đảng viên Cộng hòa đến từ Louisiana, “từ chối đưa dự luật ra thảo luận tại phiên họp toàn thể đến mức Thomas Massie, tôi, Nancy Mace và Lauren Boebert thực sự phải bỏ phiếu cùng với tất cả các đảng viên Dân chủ để được công bố, để thông qua kiến nghị bãi nhiệm để dự luật có thể được đưa ra thảo luận tại phiên họp toàn thể.”
Bà nói thêm: “Tất cả các đảng viên Cộng hòa khác cuối cùng đã bỏ phiếu để các tài liệu này được công bố… họ sẽ không làm vậy nếu tất cả các bạn ở nhà không mất bình tĩnh và bàn tán, la hét về điều đó mỗi ngày.”
Hôm thứ Bảy, Bộ Tư pháp (DOJ) đã gửi một bức thư cho Quốc hội nêu rõ các loại hồ sơ mà họ đã công bố và giữ lại theo Đạo luật Minh bạch Hồ sơ Epstein, theo yêu cầu của luật mới. Trong một phần, họ liệt kê hơn 300 cá nhân nổi bật “được nêu tên hoặc nhắc đến trong các tài liệu đã được công bố”. Nhưng Greene và những người khác ngay lập tức chỉ trích danh sách đó, vì nó cũng bao gồm cả tên của những người nổi tiếng.
Greene viết trên X rằng một số cái tên “không hợp lý, ví dụ như Janice Joplin, người đã mất năm 1970, và đủ loại chính trị gia, bao gồm cả những người trong chúng tôi đã đấu tranh quyết liệt nhất để công bố các tài liệu như tôi, Thomas Massie, Ro Khanna và Nancy Mace.”
Bà nói rằng những lần nhắc đến bà trong các tài liệu không liên quan đến Epstein, bao gồm cả việc bà chỉ trích các quy định đeo khẩu trang phòng COVID. “Tại sao những câu chuyện về việc tôi từ chối tuân thủ luật lệ phòng chống Covid và những tin tức khác không liên quan đến Epstein về tôi lại được liệt kê trong các tài liệu của Epstein???” bà hỏi.
Dân biểu Ro Khanna, một đảng viên Dân chủ California, viết trên X rằng Bộ Tư pháp “cố tình làm rối rắm vấn đề ai là kẻ săn mồi và ai được nhắc đến trong email.”
Dân biểu Nancy Mace, một đảng viên Cộng hòa Nam Carolina, viết trên X: “Mặc dù bản ghi nhớ được Bộ Tư pháp công bố tối qua, nhưng không phải tất cả các tài liệu của Epstein đều đã được công bố. Và những lý do được đưa ra để không công bố tất cả các tài liệu sẽ không đứng vững trước tòa án. Vụ việc này sẽ không kết thúc cho đến khi mọi người phải vào tù.”
Thomas Massie, một nghị sĩ Cộng hòa đến từ Kentucky, phát biểu trên chương trình This Week của ABC News hôm Chủ nhật: “Donald Trump nói với chúng ta rằng mặc dù ông ấy đã ăn tối với những người thuộc tầng lớp này ở New York City và West Palm Beach, ông ấy sẽ minh bạch. Nhưng ông ấy không làm vậy. Ông Trump vẫn đứng về phía Epstein. Đây là chính quyền Epstein, và họ đang tấn công tôi vì tôi cố gắng công bố những tài liệu này.”
Người dẫn chương trình podcast Joe Rogan nói trên chương trình của mình tuần trước: “Đây chắc chắn không phải là trò lừa bịp. Và nếu bạn che giấu tên của những người này và những người đó không phải là nạn nhân, thì bạn không bảo vệ được các nạn nhân.”
Tổng thống Donald Trump nói với các phóng viên vào tháng 11: “Đây thực sự là vấn đề của đảng Dân chủ. Tất cả đảng Dân chủ đều là bạn của Epstein. Và đó là một trò lừa bịp, toàn bộ sự việc là một trò lừa bịp.”
.
---- Cựu DB Marjorie Taylor Greene gọi MAGA và những người ủng hộ Trump là “những tên hề vô cảm” vì đã chế giễu các nạn nhân của Jeffrey Epstein, cảnh báo rằng điều đó sẽ khiến đảng Cộng Hòa phải trả giá trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. “Tất cả những người có ảnh hưởng trong phong trào MAGA và những người khác đang chế giễu sự nghiêm trọng của việc phụ nữ bị buôn bán và cưỡng hiếp khi còn là thiếu nữ và phụ nữ trẻ trông giống như những kẻ ngốc cuồng tín,” Greene, 51 tuổi, viết trên Twitter hôm Chủ nhật, mà không nêu ra bất kỳ ví dụ cụ thể nào về sự chế giễu đã xúc phạm bà.
“Chúc may mắn khi cố gắng thuyết phục phụ nữ bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, hỡi những tên hề vô cảm. Đảng Cộng hòa đã có vấn đề về phiếu bầu của phụ nữ rồi. Hãy cứ tiếp tục chế giễu những người trong chúng tôi coi trọng vấn nạn cưỡng hiếp và ấu dâm và đòi hỏi trách nhiệm giải trình đối với tham nhũng.”
Lời kêu gọi của bà đã vấp phải những lời cáo buộc đạo đức giả từ một số nhà bình luận, những người cho rằng bà đang né tránh việc yêu cầu bắt một số người đàn ông quyền lực có tên trong các tài liệu Epstein, những tài liệu đã được Bộ Tư pháp công bố dần dần trong hai tháng qua theo Đạo luật Minh bạch Tài liệu Epstein. Một trong những người ủng hộ chủ chốt của đạo luật này thuộc đảng Cộng hòa, Dân Biểu Thomas Massie của Kentucky, đã leo thang chỉ trích Bộ Tư pháp về cách xử lý các tài liệu trên chương trình This Week của đài ABC hôm Chủ nhật, nói về Trump: “Ông ta vẫn thuộc tầng lớp Epstein. Đây là chính quyền Epstein.”
Từng là một người ủng hộ nhiệt thành phong trào MAGA, Greene nhanh chóng mất kiên nhẫn với Trump trong năm đầu tiên Trump trở lại nắm quyền, bất mãn với cách Trump xử lý một số vấn đề quan trọng và với kỳ vọng về lòng trung thành mù quáng từ các đảng viên Cộng hòa tại Quốc hội. Nữ Dân Biểu Cộng hòa tiểu bang Georgia đặc biệt chỉ trích tổng thống về vụ Epstein và việc ông tập trung vào chính sách đối ngoại, cho rằng ông đã quên mất nguyên tắc “Nước Mỹ trên hết” khi ưu tiên các cuộc chiến ở Ukraine và Gaza để theo đuổi những phần thưởng hòa bình.
Cuối cùng, bà đã từ chức khỏi Hạ viện vào tháng 1/2026, khiến Trump bối rối và tức giận trước sự thay đổi giọng điệu của bà, và ông đã phản ứng bằng cách gọi bà là “Marjorie Traitor Brown” trên Truth Social. Trong một cuộc phỏng vấn với Lesley Stahl trên chương trình 60 Minutes của CBS News vào tháng 12, nữ Dân biểu sắp mãn nhiệm khi đó đã cáo buộc tổng thống “trực tiếp kích động” các mối đe dọa giết người đối với gia đình bà bằng biệt danh gây tranh cãi đó.
Bà cũng tuyên bố rằng một số đảng viên Cộng hòa khác đã chế giễu Trump sau lưng và chỉ chuyển sang ủng hộ ông sau khi ông giành được đề cử tổng thống của đảng Cộng hòa vào mùa xuân năm 2024. Cảnh báo mới nhất của bà về tháng 11... Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ phù hợp với phần lớn các cuộc thăm dò dư luận gần đây, với các tổ chức như YouGov và Morning Consult báo cáo trong tháng này rằng nhiều cử tri đã đăng ký dự định ủng hộ đảng Dân chủ hơn đảng Cộng hòa.
Đảng Dân chủ dẫn trước 6 điểm trong cuộc thăm dò mới nhất của YouGov và 3 điểm trong nghiên cứu tương đương của Morning Consult, đồng thời cũng dẫn đầu trong các cuộc khảo sát nổi bật khác từ Focaldata, Quantus Insights, Public Policy Polling, Cygnal Political và Harvard CAPS/Harris.
.
---- Tổng thống Donald Trump cho biết các quốc gia thành viên của Hội đồng Hòa bình mới thành lập của ông đã cam kết hơn 5 tỷ đô la để tái thiết Gaza và hàng ngàn nhân viên để duy trì an ninh tại vùng lãnh thổ Palestine này. Trump cho biết trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội Truth của mình hôm Chủ nhật rằng cam kết này sẽ được chính thức công bố vào thứ Năm trong cuộc họp khai mạc của hội đồng tại Viện Hòa bình Hoa Kỳ ở Washington, D.C.
"Hội đồng Hòa bình sẽ chứng tỏ là cơ quan quốc tế quan trọng nhất trong lịch sử, và tôi rất vinh dự được làm Chủ tịch của nó," ông Trump nói. Các chi tiết cụ thể như số tiền và những gì mỗi quốc gia thành viên cam kết đã không được công bố.
.
Hơn 20 quốc gia (trong đó có Việt Nam) đã tham gia hội đồng, mà ông Trump chính thức ra mắt vào tháng trước bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ. Hội đồng này gắn liền với kế hoạch ổn định và tái thiết Gaza do Liên Hợp Quốc hậu thuẫn, nhưng những câu hỏi về phạm vi của nó ngày càng gia tăng vì điều lệ của hội đồng không đề cập đến vùng lãnh thổ Palestine và các nhà phê bình lo ngại rằng sáng kiến này có thể làm suy yếu Liên Hợp Quốc.
.
Phần lớn vùng lãnh thổ Palestine đã bị hư hại hoặc phá hủy kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 7 tháng 10 năm 2023, khi Hamas tấn công Israel. Ước tính của Liên Hợp Quốc cho biết hơn 81% tất cả các tòa nhà và công trình ở Gaza đã bị hư hại hoặc phá hủy. Các cơ quan của Liên Hợp Quốc cho biết cần khoảng 70 tỷ đô la để tái thiết vùng lãnh thổ này, vốn dài khoảng 25,4 dặm và rộng từ 3,7 đến 7,5 dặm dọc theo Địa Trung Hải.
.
---- Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắt đầu các cuộc tập trận quân sự ở eo biển Hormuz vào thứ Hai, đúng như thông tin đã được đưa ra. Theo hãng thông tấn địa phương Tasnim, cuộc tập trận mang tên "Kiểm soát thông minh eo biển Hormuz" được tổ chức nhằm thử nghiệm quân đội trước "các mối đe dọa an ninh và quân sự có thể xảy ra". Các cuộc tập trận diễn ra trước thềm cuộc đàm phán giữa Iran và Hoa Kỳ về quy chế hạt nhân của nước này tại Geneva. Việc sử dụng eo biển Hormuz là một trong những điểm chính gây tranh cãi và hiểu lầm giữa Iran và Washington.
.
--- Thư ký báo chí của Tổng thống Nga, Dmitry Peskov, hôm thứ Hai cho biết Moscow "kiên quyết" bác bỏ cáo buộc rằng nhân vật đối lập Nga Alexei Navalny bị đầu độc. Khi được hỏi về những cáo buộc mới từ phương Tây, Peskov cho biết Điện Kremlin có phản ứng "rất tiêu cực". "Chúng tôi không chấp nhận những cáo buộc như vậy. Chúng tôi không đồng ý với chúng. Chúng tôi coi chúng là thiên vị và vô căn cứ. Và trên thực tế, chúng tôi kiên quyết bác bỏ chúng", ông nói với các phóng viên. Những bình luận này được đưa ra sau tuyên bố chung hôm thứ Bảy của Vương quốc Anh, Thụy Điển, Pháp, Đức và Hoà Lan, trong đó cho biết các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm đã xác nhận Navalny bị đầu độc bằng một chất độc chết người khi đang bị giam giữ ở Nga.
.
---- Thư ký báo chí Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm thứ Hai nhận xét rằng vòng đàm phán sắp tới giữa Nga và Ukraine tại Geneva sẽ bao gồm vấn đề lãnh thổ. Phát biểu tại một cuộc họp báo, Peskov tiết lộ rằng, ngoài phụ tá tổng thống Vladimir Medinsky, phái đoàn Moscow tại Geneva sẽ bao gồm Thứ trưởng Ngoại giao Mikhail Galuzin. Ông nói thêm rằng Tổng thống Vladimir Putin đang liên lạc với các đại diện của Nga. Vòng đàm phán mới nhất giữa Nga và Ukraine, do Hoa Kỳ làm trung gian, sẽ được tổ chức tại Geneva vào ngày 17 và 18 tháng 2.
.
---- Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm thứ Hai nhắc lại rằng nước ông sẽ không đồng ý nhượng bộ lãnh thổ cho Nga. Viết trên mạng xã hội, ông Zelensky ám chỉ rằng Hoa Kỳ đã thúc giục Ukraine nhượng bộ như vậy để đổi lấy sự đảm bảo an ninh. "Tôi nghĩ – thứ nhất, là sự đảm bảo an ninh. Thứ hai, chúng tôi sẽ không từ bỏ lãnh thổ của mình vì chúng tôi sẵn sàng thỏa hiệp. Chúng tôi sẵn sàng cho loại thỏa hiệp nào? Không phải là thỏa hiệp cho phép Nga có cơ hội phục hồi nhanh chóng và quay lại chiếm đóng chúng tôi", ông nhấn mạnh.
.
---- Bộ Tổng tham mưu Lực lượng vũ trang Ukraine hôm thứ Hai thông báo rằng quân đội nước này đã tham gia vào 235 cuộc đụng độ với Nga trong 24 giờ qua. Trong một bài đăng trên Facebook, bộ tổng tham mưu cho biết Nga đã tiến hành một vụ phóng tên lửa và 79 cuộc không kích, cùng với 224 quả bom dẫn đường và 4.757 máy bay không người lái cảm tử. Nước này cũng thực hiện 3.387 cuộc tấn công trực tiếp vào binh lính và các khu dân cư của Ukraine. Khu vực phía đông của đất nước, đặc biệt là vùng Konstantinovka, bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các cuộc tấn công.
.
---- Cựu Bộ trưởng Năng lượng Ukraine bị bắt, vụ tham nhũng 100 triệu đô la trong lĩnh vực năng lượng. German Galushchenko, người bị buộc phải rời khỏi chính phủ năm ngoái sau khi bị nêu tên trong một cuộc điều tra tham nhũng quy mô lớn, đã bị bắt giữ khi đang cố gắng rời Ukraine bằng tàu hỏa, Cục Chống Tham nhũng Quốc gia (NABU) của nước này cho biết hôm Chủ nhật. Cơ quan này không nêu tên ông, chỉ đề cập đến một cựu bộ trưởng năng lượng bị chặn lại "khi vượt qua biên giới quốc gia" liên quan đến vụ án Midas, nhưng nhiều hãng truyền thông lớn của Ukraine đưa tin ông chính là người bị bắt giữ. Đài Phát thanh Châu Âu Tự do cho biết ông đang bị đưa đến Kyiv để thẩm vấn.
.
Galushchenko nằm trong số những nhân vật cấp cao bị cáo buộc trong một cuộc điều tra kéo dài về vụ tham ô trị giá 100 triệu đô la trong lĩnh vực năng lượng, bao gồm cả Energoatom, công ty điều hành nhà máy điện hạt nhân quốc doanh của Ukraine. Các nhà điều tra chống tham nhũng cho biết các nghi phạm đã nhận hối lộ có hệ thống từ 10% đến 15% trên các hợp đồng, rửa tiền và chuyển một phần tiền ra nước ngoài, trong đó có Nga. Theo Euronews, vụ này được cho là diễn ra trong khi Ukraine thường xuyên bị mất điện do các cuộc tấn công của Nga vào các cơ sở năng lượng của nước này. NABU và Văn phòng Công tố Chống Tham nhũng Chuyên trách đã công bố ảnh chụp các bao tiền mặt mà họ cho là có liên quan đến vụ án. Galushchenko, người từng giữ chức Bộ trưởng Tư pháp trong thời gian ngắn sau ba năm đứng đầu Bộ Năng lượng, trước đó đã khẳng định ông sẽ phản bác các cáo buộc.
.
Cuộc điều tra tương tự đã làm rung chuyển vòng thân cận của Tổng thống Volodymyr Zelensky. Andriy Yermak, chánh văn phòng có ảnh hưởng lớn của Zelensky trong suốt thời chiến, đã từ chức sau khi nhà riêng của ông bị khám xét, mặc dù cả ông và tổng thống đều không bị cáo buộc làm điều sai trái. Cựu Phó Thủ tướng Oleksiy Chernyshov đã bị bắt vì nghi ngờ làm giàu bất chính sau khi trước đó bị buộc tội lạm dụng chức quyền, và doanh nhân Timur Mindich—đồng sở hữu công ty sản xuất truyền hình Kvartal95 trước đây của Zelensky—được cho là đã rời khỏi đất nước sau khi trở thành nghi phạm. Theo Al Jazeera, Mindich bị nghi ngờ là người chủ mưu. Người kế nhiệm của Galushchenko ở vị trí Bộ trưởng Năng lượng, Svitlana Hrynchuk, cũng đã từ chức sau khi bị cáo buộc liên quan.
.
---- Ấn Độ: đàn voi rừng giết 6 người, trong đó có gia đình 4 người. Một đàn voi hoang dã đã giết chết một gia đình trong một vụ giẫm đạp dữ dội ở Gondwar, một ngôi làng thuộc tỉnh Jharkhand phía đông Ấn Độ, làm 6 người thiệt mạng, bao gồm hai người lớn và hai con của họ, một em bé 3 tháng tuổi và một em bé 1 tuổi. Một đứa trẻ khác bị thương nặng và hiện đang được điều trị. Gia đình này nằm trong số những nạn nhân mới nhất của đàn voi. Cùng một nhóm động vật hoang dã này đã gây thương tích cho những người khác trong quá trình di cư từ thị trấn này sang thị trấn khác. Cơ quan lâm nghiệp được cho là đã cảnh báo người dân về một nhóm động vật hung dữ. “Thật không may, khi người dân cố gắng chạy trốn khỏi nhà, sáu người trong số họ đã bị giẫm chết”, cán bộ lâm nghiệp Vikas Kumar Ujjwal nói với tờ The New Indian Express. Ông nói thêm rằng, “đàn voi khá hung dữ và di chuyển rất nhanh; việc giám sát chúng trở nên khó khăn đối với nhân viên lâm nghiệp”. Bộ Lâm nghiệp, Môi trường và Biến đổi Khí hậu hiện đang xin phép để bắt đàn voi. “Đã xin phép cấp trên để gây mê đàn voi”, ông Ujjwal cho biết.
.
---- VN nhận định về Trump: Mỹ không phải tư bản, mà [Trump] thực chất là đế quốc. Tô Lâm muốn xin thuế quan 18% thay vì 46%. Bài báo của James Curran trên báo Financial Review tựa đề "US attitude towards Vietnam remains imperialist, not capitalist" nói như thế. Bài báo tóm lược như sau: Việt Nam tăng trưởng 8,2% năm ngoái, bây giờ Tô Lâm muốn đạt và duy trì tốc độ tăng trưởng hàng năm 10%. Mục tiêu là gì? Đưa Việt Nam vào top 20 quốc gia có thu nhập bình quân đầu người cao nhất năm 2045 – kỷ niệm 100 năm Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh – và thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình năm 2030, kỷ niệm 100 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tô Lâm tôn trọng hệ thống hiện tại ngay cả khi ông diễn giải lại chủ nghĩa xã hội. Thật vậy, “chủ nghĩa xã hội” đã được loại bỏ một cách khéo léo, cùng với đó là những khẩu hiệu của cuộc cách mạng vô sản, được thay thế bằng những lý tưởng mới về nền kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế văn hóa.
Đây là những con số tăng trưởng khiến giới tài chính phải trầm trồ kinh ngạc vào những năm với các nền kinh tế “dòng ngỗng bay” (flying geese) của châu Á – Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Đài Loan. Nhưng những khát vọng này không phải không có rủi ro, và sự hoài nghi luôn đeo bám sự lạc quan.
Đa số đều đồng ý rằng Tô Lâm đã giải phóng tiềm năng tăng trưởng của Việt Nam. Ông Osius gọi việc tinh giản bộ máy hành chính quốc gia gần đây là một “phiên bản thông minh, chu đáo của DOGE [của Elon Musk]”. Những người khác khẳng định rằng đất nước VN như một lò xo bị nén chặt đã được giải phóng – đánh dấu kỷ nguyên cải cách thứ ba. Kỷ nguyên đầu tiên diễn ra sau khi Tổng Bí thư Lê Duẩn qua đời năm 1986, kỷ nguyên thứ hai sau khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007.
Tuy nhiên, một số người vẫn còn nghi ngờ dù thừa nhận những thay đổi tích cực. Adam McCarty của Mekong Economics nói với Financial Review rằng “đây là một kỷ nguyên mới cho Việt Nam. Trước đây, sự thay đổi diễn ra chậm, tăng trưởng hợp lý, và người dân có khả năng thực chất để chống lại chính quyền. Giờ đây, để đạt được các mục tiêu và kế hoạch đầy tham vọng, người dân bị gạt sang một bên khi cần thiết. Quyền lực đã được tập trung, và hệ quả là các cấp chính quyền thấp nhất đã mất đi một phần quyền kiểm soát đối với đất đai, quyền riêng tư và quyền tự chủ.”
McCarty thừa nhận những thay đổi này rất ấn tượng, nhưng nói thêm: “Chúng cũng làm trầm trọng thêm một vấn đề dai dẳng ở Việt Nam: thiếu một khu vực doanh nghiệp độc lập. Giới doanh nghiệp lớn và giới lãnh đạo chính trị hiện nay gắn bó chặt chẽ với nhau về mặt biểu tượng. Đây không phải là mô hình cạnh tranh giữa các tập đoàn như Nhật Bản và Hàn Quốc.”
Đây là một điểm trừ trong tâm trạng lạc quan chung của cả nước, thể hiện rõ qua sự hối hả và nhộn nhịp không ngừng trên các đường phố Việt Nam. Một số nguồn tin trong nước cũng nêu lên những vấn đề tương tự như McCarty. Một nguồn tin cho biết: “Ông Lam là người đầu tiên có quyền lực và trách nhiệm đạo đức như vậy, nhưng lại thiếu một hệ sinh thái – những kế hoạch lớn của ông ấy cần chính loại vốn chính trị và xã hội mà hiện đang thiếu.”
Tham nhũng vẫn còn tồn tại, và trong khi các nguồn tin khác không nghi ngờ rằng mục tiêu 10% có thể đạt được, họ lại đặt câu hỏi về tính bền vững của nó trong dài hạn, lo ngại rằng việc bơm tiền để đạt được mục tiêu đó phần lớn sẽ được tài trợ bằng nợ. Như một người nói: “Sự hưng phấn cần phải được tiết chế.”
Vượt qua cơn bão thuế quan của Trump: Về chính sách đối ngoại, “ngoại giao cây tre” của Việt Nam vẫn còn khá yếu ớt giữa cơn bão Trump. Một nhà phân tích nhận xét rằng, cái gọi là thuế quan “ngày giải phóng” là một “cú đánh mạnh”, gợi lại những ký ức đau buồn về việc Washington dẫn dắt Hà Nội đến bàn thờ của TPP (Obama lập TPP, Trans-Pacific Partnership, Hiệp định tự do thương mại xuyên Thái Bình Dương), chỉ để rồi Trump rút lui vào phút cuối.
Các cuộc đàm phán hiện tại về một thỏa thuận thương mại, có khả năng được hoàn tất trước khi Tô Lâm đến thăm Washington vào tháng tới hoặc tháng Tư, đã chứng kiến những khoảnh khắc vô cùng khó chịu. Một số người ở Hà Nội đang rất tức giận, nói rằng “người Mỹ không phải là nhà tư bản mà là đế quốc”. Trong một cuộc điện đàm, khi phía Việt Nam kỳ vọng Trump sẽ thông qua mức thuế quan thấp hơn trên diện rộng là 28% (giảm từ 46% trước đó), tổng thống Mỹ dường như đã nổi giận: “Ai đã đàm phán điều này? Thật kinh khủng! Ai đang nói chuyện điện thoại với tôi? (Bộ trưởng Tài chính Scott) Bessent?! [Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson] Greer? Ai chịu trách nhiệm!!?? Điều này không thể xảy ra!” Phía Việt Nam sững sờ, và các quan chức Mỹ thì xấu hổ. Tuy nhiên, Hà Nội hiện đang nhắm đến thỏa thuận tương tự mà Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã nhận được: mức thuế 18%.
Nhưng một nguồn tin từ Việt Nam lo ngại liệu chính quyền Washington có nhận thức được hậu quả hay không. Người này lập luận rằng tâm lý chống Trung Quốc ở Việt Nam đôi khi bị thổi phồng quá mức, và nói thêm rằng “người dân đang nhìn vào Trung Quốc và tự hỏi liệu đó có phải là lựa chọn tốt hơn hay không. Điều này cho chúng ta biết điều gì đó về sự cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung, một cuộc cạnh tranh có tiềm năng ảnh hưởng sâu rộng.”
Các quan chức Mỹ nhấn mạnh riêng rằng thông điệp của họ gửi đến Hà Nội rất thẳng thắn: “Hãy cẩn thận khi chơi trò thân mật với Bắc Kinh quá mức.” Họ lập luận rằng Hà Nội sẽ nhượng bộ Trung Quốc một số điều bằng việc hợp tác trong dự án đường sắt cao tốc chẳng hạn, nhưng đối với các khoáng sản quan trọng, chất bán dẫn và các lĩnh vực khác có tầm quan trọng an ninh quốc gia cao, “Hà Nội muốn chúng ta”.
Thật vậy, mối quan hệ với Washington kể từ khi chiến tranh kết thúc là một mối quan hệ được hàn gắn đáng kể. Và một nhà ngoại giao Việt Nam đã nghỉ hưu nói về sự cần thiết phải tiến lên phía trước một cách có ý thức: “Chúng ta đã có quá nhiều kẻ thù trong quá khứ,” ông nói.
Nhưng ông cũng nhận thấy rằng các nước láng giềng của Việt Nam đã được hưởng lợi từ chiến tranh: “Máy bay ném bom chúng ta cất cánh từ Thái Lan; quân đội Mỹ nghỉ phép ở Philippines và Nhật Bản; Singapore cung cấp hỗ trợ hậu cần; và Đài Loan cũng được hưởng một phần lợi ích từ cuộc xung đột đó.”
Những vết sẹo chiến tranh: Việt Nam, sau khi đánh bại Nhật Bản, Pháp, Mỹ và Trung Quốc trong trăm năm qua, không có “thế kỷ nhục nhã” như Trung Quốc của Tập Cận Bình. Nhưng những vết sẹo của cuộc chiến tranh Mỹ, không có gì đáng ngạc nhiên, vẫn còn đó.
Nằm khuất dưới những tòa nhà chọc trời ở Thành phố SG, gần như cố gắng không để bị chú ý, là tòa nhà chung cư Pittman – trụ sở cũ của USAID. Chính từ đây, chiếc trực thăng cuối cùng của Mỹ đã cất cánh vào tháng 4 năm 1975 khi chiến tranh kết thúc. Khi tôi bước vào sảnh, người tiếp tân ngay lập tức giơ bức ảnh mang tính biểu tượng của những người lính Nam Việt Nam đang leo lên thang để đến được chiếc trực thăng vào ngày định mệnh thất bại của Mỹ.
Chỉ tay lên trên, anh ta hỏi tôi 200 đồng VN – chưa đến một đô la. Tôi lên đến tầng 9 và thấy một quán bar đổ nát, đã đóng cửa từ lâu, ngổn ngang rác rưởi và phủ đầy bụi. Một du khách người Mỹ không ở lại lâu. Nhưng hai người Việt Nam địa phương thì vui vẻ chụp ảnh bằng iPhone của họ.
Chiếc thang vẫn dẫn lên chính bệ mà chiếc trực thăng đã cất cánh và bay đi. Và tôi nhận thấy đồ đạc ngoài trời đã bị đập vỡ và chất đống ở một góc, như thể một giàn hỏa táng.
.
Gửi ý kiến của bạn
