Bộ chiến: Nhiều ngàn lính sắc tộc Kurd từ biên giới Iraq vào Iran, giúp dân Iran nổi dậy lập chính quyền thân Mỹ. Trump năn nỉ Ukraine: xin giúp Mỹ chống drone từ Iran. Mỹ-Israel tăng tốc dội bom Iran. Và Iran nhiều đợt bắn vào các căn cứ Mỹ, Israel. Tàu chiến Iran ngoài khoi Sri Lanka bị Mỹ bắn chìm, chết 80 thủy thủ. Nhà kinh tế đoạt giải Nobel Paul Krugman: chiến tranh Iran có thể đẩy kinh tế Mỹ vào suy thoái. Iran đe dọa bắn trung tâm nguyên tử Israel. TNS Mark Kelly: bất kỳ ai ngoài phố cũng chỉ huy trận đánh Iran hay hơn Trump. Trump thú nhận: cuộc chiến tốn 200 tỷ đôla, có thể chỉ thay 1 lãnh đạo tệ hại này của Iran bằng 1 lãnh đạo tệ hại khác. 82% dân Mỹ: không thấy lý do nào để tấn công Iran. Trump cắt ngân sách đài VOA làm hại cuộc chiến. Vệ Binh Iran phân quyền: chỉ định người kế nhiệm 3 bậc, hễ chỉ huy bị giết là có người thay liền; sĩ quan trung cấp toàn quyền tấn công nước láng giếng.
Sáng thứ Năm, Iran phát động một loạt các cuộc tấn công mới nhằm vào các căn cứ của Israel và Mỹ, đồng thời đe dọa rằng Hoa Kỳ sẽ “vô cùng hối tiếc” vì đã phóng ngư lôi đánh chìm một tàu chiến của Iran ở Ấn Độ Dương. Một lãnh đạo tôn giáo cũng kêu gọi “trả thù Trump”, trong khi Israel tuyên bố đã bắt đầu một cuộc tấn công “quy mô lớn” vào Tehran.
Israel thông báo nhiều cuộc tấn công tên lửa đang hướng tới và còi báo động không kích vang lên ở Tel Aviv và Jerusalem. Đài truyền hình nhà nước Iran cho biết thêm các cuộc tấn công cũng nhắm vào các căn cứ của Mỹ. Quân đội Israel cho biết họ đã phát động các cuộc tấn công có mục tiêu ở Lebanon nhằm vào nhóm phiến quân Hezbollah do Iran hậu thuẫn và một “làn sóng tấn công quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng” ở thủ đô Tehran, nhưng không nêu chi tiết. Nhiều tiếng nổ được nghe thấy ở nhiều địa điểm tại Tehran ngay sau đó.
Hải quân Mỹ đã đánh chìm một tàu chiến của Iran vào tối thứ Ba ở Ấn Độ Dương, khiến ít nhất hàng chục thủy thủ Iran thiệt mạng. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm thứ Năm đã lên án hành động này là một tội ác trên biển. “Tàu khu trục Dena, một tàu khách của Hải quân Ấn Độ chở gần 130 thủy thủ, đã bị tấn công bất ngờ trên vùng biển quốc tế,” ông viết trên mạng xã hội. “Hãy nhớ lời tôi nói: Mỹ sẽ phải hối hận cay đắng về tiền lệ mà họ đã thiết lập.”
Tàu chiến Iran đang thăm Ấn Độ với tư cách tàu khách, bị Mỹ bắn chìm ngoài khơi Sri Lanka. 80 thi thể từ tàu khu trục đã được lực lượng cứu hộ tìm thấy, một quan chức quốc phòng Sri Lanka nói với BBC Sinhala. Hải quân nước này cho biết thêm 32 người đã được cứu sống. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi nói rằng Mỹ đã "gây ra một tội ác trên biển, cách bờ biển Iran 2.000 dặm".
Ayatollah Abdollah Javadi Amoli, trong một trong số ít những tuyên bố của giới giáo sĩ Iran cho đến nay, nói rằng đất nước đang “đứng trước một thử thách lớn” và kêu gọi trên truyền hình nhà nước “đổ máu của người Do Thái, đổ máu của Trump.”
“Hãy chiến đấu chống lại nước Mỹ áp bức, máu của hắn ta đang đổ trên vai tôi,” ông nói trong một lời kêu gọi bạo lực hiếm hoi từ một ayatollah, một trong những chức vụ cao nhất trong giới giáo sĩ Hồi giáo Shia.
Mỹ và Israel đã phát động cuộc chiến hôm thứ Bảy, nhắm vào giới lãnh đạo, kho vũ khí tên lửa và chương trình hạt nhân của Iran, đồng thời ám chỉ rằng việc lật đổ chính phủ là một mục tiêu. Nhưng các mục tiêu và thời hạn cụ thể đã liên tục thay đổi, báo hiệu một cuộc xung đột không có hồi kết.
Iran đã bắn vào Bahrain, Kuwait và Israel khi cuộc xung đột leo thang. Thổ Nhĩ Kỳ cho biết hệ thống phòng thủ của NATO đã đánh chặn một tên lửa đạn đạo phóng từ Iran trước khi nó xâm nhập không phận Thổ Nhĩ Kỳ.
.
Nhiều ngàn lính sắc tộc Kurd từ biên giới Iraq vào Iran, giúp dân Iran nổi dậy lập chính quyền thân Mỹ. Tờ báo Western Journal loan tin: Người Kurd mở mặt trận mới chống lại chế độ Iran, phát động cuộc tấn công trên bộ quy mô lớn.
Theo các báo cáo, người Kurd ở Iraq đã phát động một cuộc tấn công trên bộ chống lại Iran vào ngày thứ năm của chiến dịch không kích do Hoa Kỳ và Israel tiến hành.
Fox News đưa tin rằng một quan chức Mỹ giấu tên đã nói với hãng tin này rằng hàng ngàn chiến binh người Kurd đã vượt biên vào Iran. Người Kurd, sinh sống ở miền bắc Iraq, là đồng minh mạnh mẽ của Hoa Kỳ. Fox lưu ý, "Trước đó vào thứ Tư, Bộ trưởng [Chiến tranh Pete] Hegseth cho biết quân đội Hoa Kỳ không trang bị vũ khí cho một cuộc nổi dậy bên trong Iran, mặc dù ông gợi ý rằng các bộ phận khác của chính phủ Hoa Kỳ có thể có liên quan."
Ông đang ám chỉ đến Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA), rất có thể. CNN đã xác nhận vào thứ Tư rằng CIA đang hợp tác với người Kurd, theo "nhiều người quen thuộc với kế hoạch."
Sáng thứ Tư, đài NBC News đưa tin các quan chức chính quyền Trump "đang thảo luận với các lãnh đạo người Kurd ở miền bắc Iraq và tây bắc Iran về việc có thể trang bị vũ khí cho các nhóm phản đối chế độ Iran, theo ba người am hiểu về các cuộc thảo luận và một quan chức người Kurd ở Iraq."
.
Báo Markets Insider loan tin: Nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Paul Krugman cho rằng chiến tranh Iran có thể là "giọt nước tràn ly" đối với nền kinh tế Mỹ vốn đã mong manh. Chiến tranh Mỹ-Iran đã gây ra sự biến động lớn trên thị trường tài chính. Nhà kinh tế học Paul Krugman cho rằng cuộc chiến này có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với nền kinh tế Mỹ. "Chúng ta vừa phải đối mặt với một mức độ bất ổn lớn mới," Krugman nói.
Chiến tranh Iran đã làm đảo lộn thị trường trong tuần này, và nhà kinh tế học Paul Krugman cho rằng những ảnh hưởng cuối cùng có thể còn sâu rộng hơn nhiều. Người đoạt giải Nobel gần đây không quá lạc quan về nền kinh tế Mỹ, phần lớn là do những tác động mà ông nhận thấy từ thuế quan của Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, khi xung đột quân sự leo thang, ông thấy những hậu quả nghiêm trọng đang rình rập nền kinh tế Mỹ.
Krugman đã nêu bật một số yếu tố cấp bách khiến sự bất ổn luôn ở mức cao trong một bài đăng gần đây trên Substack, đồng thời cũng trình bày lý do tại sao cuộc chiến này có thể đang đẩy nhanh sự suy giảm của nền kinh tế.
“Nền kinh tế của chúng ta đang chịu nhiều áp lực, và đây có thể là giọt nước tràn ly – một giọt nước càng nặng hơn nếu chiến tranh kéo dài,” ông nói.
Theo quan điểm của Krugman, khả năng giải quyết xung đột nhanh chóng ngày càng trở nên mong manh. Ông cho rằng sự bất ổn cao đã đẩy thị trường xuống thấp hơn có thể sẽ tiếp tục kéo dài vì chính quyền Trump chưa đưa ra kế hoạch rõ ràng hoặc mốc thời gian cụ thể về việc chiến tranh sẽ kéo dài bao lâu.
Krugman nhận thấy khả năng eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển dầu mỏ toàn cầu quan trọng do Iran kiểm soát chủ yếu, có thể vẫn bị đóng cửa trong nhiều tuần nếu xung đột kéo dài, khiến giá dầu tiếp tục ở mức cao.
Nhà kinh tế học cho biết tác động của giá dầu cao và một cuộc chiến tốn kém cộng thêm những áp lực kinh tế hiện có sẽ tạo ra một kịch bản kinh tế nguy hiểm. Ông chỉ ra trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong những rủi ro đang âm thầm lan tỏa trong hệ thống khi thị trường lo ngại về một cuộc chiến mới ở Trung Đông.
“Có những lo ngại rộng rãi về AI – cả về mặt bong bóng có thể vỡ và về mặt lực lượng gây ra tình trạng mất việc làm,” ông nói. “Và nhiều người, trong đó có tôi, đang lo lắng về sự ổn định tài chính: Theo nhiều cách, chúng ta đã tái tạo lại những rủi ro của “ngân hàng ngầm” vốn đã dẫn đến cuộc khủng hoảng năm 2008.”
Krugman nhấn mạnh những mối lo ngại kinh tế khác, chẳng hạn như tác động tiêu cực của thuế quan và chính sách nhập cư hạn chế, là những điểm gây căng thẳng kinh tế lớn. Lập luận của ông tương tự như của nhà kinh tế học Mark Zandi, người đã nêu ra những yếu tố tương tự có khả năng đẩy Mỹ vào suy thoái.
“Chúng ta đã thêm một mức độ bất ổn lớn mới,” Krugman nói. “Hãy nhớ rằng đây thậm chí không phải là một cuộc chiến do lựa chọn; đó là một cuộc chiến do ý thích nhất thời, được đánh dấu bằng sự thiếu kế hoạch gần như hoàn toàn.”
.
Trump năn nỉ Ukraine: xin giúp Mỹ chống drone từ Iran. Báo DailyBeast loan tin: Trump cầu xin sự giúp đỡ từ quốc gia bị chiến tranh tàn phá trong cuộc chiến chống Iran. Trump đang tìm đến Ukraine, quốc gia bị chiến tranh tàn phá, để được giúp đỡ trong cuộc tấn công bất ngờ vào Iran.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết trong bài phát biểu tối thứ Tư rằng Hoa Kỳ - cùng với các nước đồng minh khác - đang tìm kiếm sự hỗ trợ của Kyiv trong việc phòng thủ chống lại máy bay không người lái của Iran, Reuters đưa tin đầu tiên.
“Các đối tác đang tìm đến chúng tôi, đến Ukraine, yêu cầu giúp đỡ trong việc phòng thủ chống lại máy bay không người lái Shahed (do Iran thiết kế), với chuyên môn và kinh nghiệm hoạt động thực tế,” Zelensky nói. “Cũng có những yêu cầu từ phía Mỹ.”
Yêu cầu của Trump có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa phòng không của Mỹ tại Ukraine vào thời điểm nỗ lực chiến tranh của Ukraine đã kéo dài sang năm thứ tư. Hai nhà ngoại giao châu Âu nói với Reuters rằng đang có mối lo ngại ngày càng tăng rằng Ukraine sẽ trở nên dễ bị tổn thương hơn khi Trump tiếp tục ném bom Iran.
Lời kêu gọi này cũng được đưa ra trong bối cảnh Trump đang gây sức ép lên Zelensky và các quan chức Ukraine để nhanh chóng đạt được một thỏa thuận hòa bình với Tổng thống Nga Vladimir Putin – người mà Trump từ lâu đã duy trì mối quan hệ nóng lạnh nổi tiếng.
Trump thường xuyên tranh cãi với Zelensky, người mà ông gọi là “P.T. Barnum” trong một bài đăng trên Truth Social hôm thứ Ba.
Trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục vào tháng 2 năm 2025, Trump đã chế giễu trang phục của nhà lãnh đạo Ukraine, nói khi chào hỏi: “Ồ, ông ăn mặc bảnh bao quá – Hôm nay ông ấy cũng ăn mặc bảnh bao!”
Phó Tổng thống JD Vance cũng chỉ trích Zelensky vì không đủ biết ơn Trump, người đã gọi tổng thống Ukraine là “nhà độc tài” một tuần trước đó.
Mới tháng trước, các quan chức tình báo Anh được cho là đã chia sẻ các cuộc gọi và tin nhắn bị chặn với các đối tác Mỹ, trong đó các nhân vật cấp cao của Điện Kremlin chế giễu sự sẵn lòng của Trump trong việc tin lời Putin về cuộc xâm lược Ukraine.
Tuy nhiên, Trump có lịch sử lâu dài trong việc nhượng bộ Putin. Chỉ vài tháng trước, tổng thống đã trải thảm đỏ đón tiếp người đồng cấp Nga tại một hội nghị thượng đỉnh được quảng bá rầm rộ ở Alaska, nhưng cuối cùng lại không thành công.
Một bức ảnh chụp vị tổng thống 79 tuổi sánh bước cùng người đồng cấp Nga hiện được treo trang trọng trong Phòng Palm, nối liền Cánh Tây với Khu nhà ở của Tổng thống.
Trong chiến dịch tranh cử hơn một năm trước, nhà lãnh đạo MAGA đã cam kết sẽ đạt được thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc chiến Nga-Ukraine trong vòng 24 giờ sau khi nhậm chức. Thay vào đó, trọng tâm của ông đã chuyển sang Trung Đông—nơi ngay cả Trump cũng thừa nhận ông không biết cuộc xung đột do chính ông gây ra sẽ kéo dài bao lâu.
.
Iran đe dọa bắn trung tâm nguyên tử Israel. Times of Israel loan tin: Iran đe dọa tấn công địa điểm hạt nhân Dimona nếu Israel và Mỹ tìm cách lật đổ chế độ. Iran sẽ nhắm mục tiêu vào địa điểm hạt nhân Dimona của Israel nếu Israel và Mỹ tìm cách thay đổi chế độ ở Cộng hòa Hồi giáo, hãng thông tấn bán chính thức ISNA đưa tin hôm thứ Tư, trích dẫn một quan chức quân sự Iran.
Lời đe dọa của Iran được đưa ra năm ngày sau khi chiến dịch không kích chung dữ dội của Mỹ và Israel chống lại Iran bắt đầu. Cả hai đều nói mục tiêu là ngăn chặn Iran phát triển bom hạt nhân và phá hủy chương trình tên lửa đạn đạo tầm xa của Cộng hòa Hồi giáo. Israel cũng tích cực khuyến khích người dân Iran lật đổ chế độ của họ, trong khi Mỹ cho biết họ sẽ hoan nghênh sự thay đổi như vậy.
Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Shimon Peres Negev, gần thành phố Dimona, được cho là chìa khóa cho chương trình vũ khí nguyên tử bị nghi ngờ từ lâu của Israel. Israel không xác nhận cũng không phủ nhận việc sở hữu vũ khí hạt nhân.
Địa điểm này, nằm ở vùng Negev phía nam của đất nước, là một trong những nơi được bảo vệ nghiêm ngặt nhất, với các biện pháp được cho là bao gồm toàn bộ hệ thống phòng không của Israel.
Để đáp trả chiến dịch này, Iran đã bắn tên lửa vào các quốc gia trong khu vực có căn cứ của Mỹ và vào Israel, nơi các cuộc tấn công đã khiến 10 người thiệt mạng. Ba cuộc tấn công bằng tên lửa vào đêm thứ Tư đã khiến hàng triệu người Israel phải chạy trốn đến các hầm trú ẩn nhưng không gây thương vong.
Cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc (IAEA) cho biết các cơ sở chứa vật liệu hạt nhân ở Iran không bị hư hại trong các cuộc giao tranh gần đây và không có nguy cơ rò rỉ phóng xạ.
.
Báo MediaIte loan tin: Thượng nghị sĩ Mark Kelly nói “một nhóm người ngẫu nhiên trên đường phố” có thể làm tốt hơn chính quyền Trump trong vấn đề Iran. Thượng nghị sĩ Mark Kelly (Đảng Dân chủ - Arizona) nói với Jen Psaki của MS NOW rằng “một nhóm người ngẫu nhiên trên đường phố” có thể xử lý cuộc xung đột ở Iran tốt hơn chính quyền của Tổng thống Donald Trump.
Kelly tham gia chương trình The Briefing với Jen Psaki hôm thứ Tư để thảo luận về chiến dịch quân sự đang diễn ra của Mỹ ở Iran. Psaki đã hỏi thượng nghị sĩ, một thuyền trưởng Hải quân Mỹ đã nghỉ hưu và cựu phi công chiến đấu, về suy nghĩ của ông về những lý do mà chính quyền đưa ra cho chiến dịch này.
“Vâng, tôi nhanh chóng nhớ lại năm 1991, khi tôi ở trên một tàu sân bay đang hướng về phía Ấn Độ Dương để tiến vào Vịnh Ba Tư vào đầu Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất,” Kelly nói. “Và tôi nhớ vị chỉ huy của mình – tôi thuộc phi đội A-6 Intruder. Lúc đó tôi 25, 26 tuổi. Và tôi nhớ vị chỉ huy của tôi, một ngày trước cuộc tấn công đầu tiên, đã nói với chúng tôi về việc họ dự đoán chúng tôi sẽ mất một nửa số máy bay.”
Ông tiếp tục: "Điều đó đã không xảy ra, nhưng tôi nhớ rằng trong khoảng thời gian đó, ông ấy đã căng thẳng như thế nào. Ông ấy là cấp trên của chúng tôi. Ông ấy là chỉ huy của phi đội. Lúc đó ông ấy mới 39 tuổi. Tôi nhớ khi ông ấy bước sang tuổi 40. Ông ấy là một người tuyệt vời, một nhà lãnh đạo tài ba, và ông ấy đã chịu áp lực rất lớn. Và ông ấy thậm chí không phải là người đưa ra quyết định cử chúng tôi đến đó. Nhưng bạn có thể cảm nhận được, tận sâu trong tâm hồn ông ấy, rằng ông ấy hiểu, bạn biết đấy, vấn đề này nghiêm trọng đến mức nào, rằng một số người trong chúng tôi có thể thiệt mạng. Và ông ấy đã rất nghiêm túc, và ông ấy muốn máy bay của chúng tôi sẵn sàng. Ông ấy muốn toàn bộ đội ngũ sẵn sàng. Và ông ấy không chắc điều đó sẽ xảy ra. Và tôi đang xem nhóm người này, những người lẽ ra phải lãnh đạo đất nước chúng ta, không chỉ tổng thống, bộ trưởng quốc phòng và những người khác, mà cả năm người xuất hiện trong hình ảnh trên slide này nữa, và tôi nghĩ rằng bạn có thể chọn ngẫu nhiên một nhóm người trên đường phố ở Washington, D.C. tối nay, chỉ cần một nhóm ngẫu nhiên thôi, và họ có lẽ sẽ làm tốt hơn chính phủ hiện tại. Họ không có mục tiêu. Không có kế hoạch chiến lược. Không có thời hạn. Và điều này có thể dẫn đến, một lần nữa, một cuộc chiến kéo dài với rất nhiều người Mỹ thiệt mạng và không có lý do hợp lý nào cho việc này giúp ích gì cho người dân Mỹ.
.
Tạp chí Fortune ghi nhận: Bất chấp mức giá 200 tỷ đô la, Trump thừa nhận cuộc chiến Iran có thể chỉ là thay thế một nhà lãnh đạo tồi bằng một nhà lãnh đạo tồi khác. Khi cuộc xung đột ở Iran kéo dài sang ngày thứ tư và đe dọa lan sang khu vực rộng lớn hơn, những tổn thất tài chính và chiến lược khổng lồ mà Mỹ đang phải gánh chịu để thúc đẩy các nỗ lực quân sự của mình đang va chạm với một lời thừa nhận đáng suy ngẫm từ Phòng Bầu dục.
Kể từ khi các cuộc tấn công quân sự nhắm vào giới lãnh đạo Iran bắt đầu vào thứ Bảy, chính quyền Trump đã đưa ra một số lời giải thích để biện minh cho chiến dịch của mình, mặc dù họ đã tránh đề cập rõ ràng đến việc thay đổi lãnh đạo như một mục tiêu rõ ràng—mặc dù kết quả cho đến nay thực tế tương đương với việc chặt đầu. Cuối tuần qua, Tổng thống Donald Trump tuyên bố các cuộc tấn công ban đầu đã giết chết tới 48 thành viên trong giới lãnh đạo Iran, bao gồm cả Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei.
“Đây không phải là cái gọi là chiến tranh lật đổ chế độ, nhưng chế độ chắc chắn đã thay đổi,” Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói trong bài phát biểu trước công chúng hôm thứ Hai.
Nhưng đối với Trump, quy mô rộng lớn của cuộc tấn công cũng đi kèm với sự thiếu rõ ràng về những gì sẽ xảy ra tiếp theo, cụ thể là làm thế nào để lấp đầy khoảng trống lãnh đạo lớn mà không gây nguy cơ quay trở lại chế độ độc tài của Khamenei. Đó là một thách thức mà ngay cả Trump cũng nhận thức rõ một cách đau đớn.
“Trường hợp xấu nhất sẽ là chúng ta làm điều này, và sau đó một người nào đó lên nắm quyền cũng tệ như người trước,” Trump nói trong bài phát biểu trước công chúng hôm thứ Ba, phác thảo một kịch bản tồi tệ nhất có thể phản ánh chính sự bất ổn mà chiến dịch quân sự được thiết kế để giải quyết.
“Đó có lẽ sẽ là điều tồi tệ nhất. Bạn trải qua điều này, và sau 5 năm, bạn nhận ra rằng bạn đã đưa một người không tốt hơn vào vị trí đó,” Trump tuyên bố.
Đánh giá thẳng thắn của tổng thống được đưa ra khi các tiếng nói trong và ngoài nước chỉ trích chính quyền vì dường như thiếu kế hoạch giải quyết chương trình lãnh đạo của Iran. Những câu hỏi đó càng trở nên gay gắt hơn khi các ước tính về chi phí của cuộc chiến được công bố. Kent Smetters, giám đốc Mô hình Ngân sách Penn Wharton, gần đây đã nói với Fortune rằng tổng thiệt hại kinh tế đối với Mỹ có thể lên tới 210 tỷ đô la. Con số này bao gồm chi tiêu quân sự trực tiếp—ước tính lên tới 95 tỷ đô la—cùng với những gián đoạn lớn đối với thương mại, thị trường năng lượng và điều kiện tài chính trên toàn cầu.
Sự can thiệp của Mỹ vào Iran có thể thay đổi về quy mô. Thứ nhất, chiến dịch của họ có thể sớm cạn kiệt đạn dược cho các loại vũ khí chủ chốt, nhưng cái giá của cuộc chiến có thể tăng lên nếu nó kéo dài và nếu cuối cùng nó liên quan đến nhiều phe phái và các bên tham chiến khác từ các nơi khác trong khu vực. Mohamed El-Erian, cố vấn kinh tế trưởng của Allianz, cảnh báo trong tuần này rằng sự gián đoạn kéo dài ảnh hưởng đến sản xuất dầu khí ở Trung Đông có thể dẫn đến lạm phát cao hơn và tăng trưởng kinh tế chậm hơn trên toàn thế giới.
Một phản ứng không mấy thiện cảm từ công chúng: Việc thiếu một kế hoạch kế nhiệm rõ ràng ở Iran là một phần nguyên nhân khiến nhiều người Mỹ lo ngại về sự can thiệp của Mỹ vào một cuộc chiến tranh “mãi mãi” tiềm tàng khác ở Trung Đông. Một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos cho thấy 43% người Mỹ không tán thành cuộc chiến này. Một cuộc khảo sát của CBS được thực hiện vào thứ Hai và thứ Ba cũng cho thấy 62% người Mỹ không nghĩ rằng chính quyền Trump đã giải thích đầy đủ các mục tiêu quân sự của Mỹ ở Iran.
Việc thiếu một kế hoạch kết thúc rõ ràng cũng đã khiến các nhà lập pháp lo ngại.
“Cứ như thể chúng ta sẽ phá vỡ tất cả đồ sứ, và các ông sẽ quyết định cách ghép chúng lại với nhau vậy,” Thượng nghị sĩ Tim Kaine (Đảng Dân chủ - Virginia) nói hôm Chủ nhật. Và hôm thứ Ba, Dân Biểu Adam Smith (Đảng Dân chủ - Washington) gọi cách tiếp cận của chính quyền là “vô cùng tốn kém” khi phát biểu trên Fox News.
Hậu quả kinh tế đã bắt đầu được cảm nhận trên toàn cầu. Giá xăng trên khắp nước Mỹ đã tăng 0,11 đô la chỉ sau một đêm vào thứ Ba. Trong khi ông Trump khẳng định hôm thứ Ba rằng giá dầu cuối cùng sẽ giảm xuống “thấp hơn cả trước đây”, thực tế trước mắt là sự bất ổn ngày càng gia tăng và căng thẳng địa chính trị. Các đồng minh bao gồm Tây Ban Nha và Anh đã từ chối tham gia vào các cuộc tấn công ban đầu, với Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez tuyên bố cuộc chiến là vi phạm luật pháp quốc tế, khiến ông Trump đáp trả bằng cách đe dọa cắt đứt thương mại với nước này.
Trong khi ông Trump kêu gọi người dân Iran “tiếp quản” chính phủ của họ, chính quyền của ông lại không hỗ trợ xã hội dân sự, những người có thể xây dựng một xã hội pháp trị, nhà báo Anne Applebaum của tờ Atlantic viết vào cuối tuần. Bà cảnh báo rằng khoảng trống do các cuộc tấn công để lại có thể được lấp đầy bởi các nhóm ly khai trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng hoặc các phe phái cuồng tín khác. Bà cũng lưu ý rằng một số hành động của chính quyền Trump trong năm qua, bao gồm việc cắt giảm ngân sách cho đài phát thanh quốc tế Voice of America – trước đây cung cấp dịch vụ tin tức hàng ngày bằng tiếng Ba Tư cho công dân của các chế độ độc tài như Iran – đã tạo ra nhiều trở ngại hơn cho tương lai của Iran.
.
Báo Jerusalem Post loan tin theo Reuters: IRGC phân quyền chỉ huy để sống sót sau các cuộc tấn công, cảnh báo về những bất ngờ chiến lược chống lại Mỹ-Israel. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã siết chặt quyền kiểm soát việc ra quyết định trong thời chiến bất chấp việc mất đi các chỉ huy cấp cao, các nguồn tin cấp cao cho biết, thúc đẩy một chiến lược cứng rắn đang đẩy mạnh chiến dịch máy bay không người lái và tên lửa của Tehran trên khắp khu vực.
Dự đoán việc mất đi lãnh đạo cấp cao, Lực lượng Vệ binh đã phân quyền xuống các cấp thấp hơn nhiều trước cuộc tấn công của Mỹ-Israel hôm thứ Bảy, một chiến lược xây dựng khả năng phục hồi cũng có thể dẫn đến tính toán sai lầm hoặc một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn khi các sĩ quan cấp trung được trao quyền tấn công các nước láng giềng. Hôm thứ Tư, Iran đã bắn vào Thổ Nhĩ Kỳ, một quốc gia thành viên NATO.
Bên trong Iran, vai trò trung tâm của Lực lượng Vệ binh ở tất cả các cấp độ của hệ thống và cách tiếp cận hà khắc đối với an ninh cũng có thể khiến các cuộc biểu tình khó nổ ra hơn, làm suy yếu bất kỳ hy vọng nào của Mỹ hoặc Israel rằng cuộc tấn công của họ sẽ thúc đẩy một cuộc nổi dậy và thay đổi chế độ.
Việc lựa chọn người lãnh đạo tối cao tiếp theo, sau cái chết của Ayatollah Ali Khamenei hôm thứ Bảy, có thể củng cố hơn nữa vai trò của họ, theo Kasra Aarabi, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu về Vệ binh Cách mạng tại United Against Nuclear Iran, một tổ chức chính sách có trụ sở tại Mỹ.
Con trai của Khamenei, Mojtaba, người được xem là ứng cử viên tiềm năng, có mối quan hệ rất thân thiết với Vệ binh Cách mạng, nắm quyền kiểm soát đáng kể và nhận được sự ủng hộ rộng rãi, kể cả từ các cấp bậc thấp hơn cực đoan hơn.
"Nếu cuộc xung đột đột ngột chấm dứt và chế độ tồn tại, chúng ta có thể chắc chắn rằng Vệ binh Cách mạng sẽ đóng một vai trò thậm chí còn quan trọng hơn," Aarabi nói.
Reuters đã nói chuyện với sáu nguồn tin Iran và khu vực có hiểu biết sâu sắc về Vệ binh Cách mạng cho bài báo này, tất cả đều xác nhận rằng họ đã đảm nhận một vai trò lớn hơn nhiều trong hệ thống cấp bậc kể từ khi chiến tranh bắt đầu hôm thứ Bảy và hiện đang tham gia vào mọi quyết định quan trọng.
Một quan chức an ninh thân cận với Vệ binh Cách mạng cho biết người đứng đầu mới của Vệ binh Cách mạng, Ahmad Vahidi, đã có mặt trong mọi cuộc họp cấp cao và mục tiêu tối thượng của Vệ binh Cách mạng luôn là sự tồn tại của hệ thống cách mạng Hồi giáo Iran và các mục tiêu của nó.
Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm sĩ quan Vệ binh Cách mạng Reza Talaeinik đã trình bày chi tiết những nỗ lực của lực lượng tinh nhuệ này trong việc xây dựng khả năng phục hồi trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình hôm thứ Ba, nói rằng mỗi nhân vật trong cơ cấu chỉ huy đều đã chỉ định người kế nhiệm trải dài ba cấp bậc, sẵn sàng thay thế họ.
"Vai trò của mỗi đơn vị và bộ phận đã được tổ chức theo cách mà nếu bất kỳ chỉ huy nào bị giết, người kế nhiệm sẽ ngay lập tức thay thế họ," ông nói.
Các cuộc tấn công của Israel năm ngoái đã giết chết người đứng đầu toàn bộ Lực lượng Vệ binh Cách mạng và người đứng đầu các đơn vị tình báo, không quân và kinh tế của họ. Hôm thứ Bảy, một cuộc không kích đã giết chết người đứng đầu mới nhất của Lực lượng Vệ binh Cách mạng, Mohammad Pakpour.
Phân quyền đã là một phần trong học thuyết của Lực lượng Vệ binh Cách mạng trong trường hợp bị tấn công trong gần 20 năm và được phát triển sau khi chứng kiến sự sụp đổ của lực lượng Iraq trong cuộc xâm lược do Mỹ dẫn đầu năm 2003, Aarabi cho biết.
"Toàn bộ ý tưởng là phân quyền để nếu một tỉnh cụ thể nào đó bị tấn công, nó có thể tự vệ và duy trì quyền lực và sự cai trị của chế độ," ông nói.
Đối phó với các mối đe dọa từ bên ngoài và bên trong đối với IRGC: Điều quan trọng là, kế hoạch này được thiết kế để đảm bảo rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng có thể tiếp tục đóng vai trò là mũi nhọn chính trong phản ứng quân sự của Iran đối với các cuộc tấn công từ bên ngoài và là lực lượng thực thi an ninh nội bộ bên trong Cộng hòa Hồi giáo, ông nói thêm.
Cách tiếp cận này dường như đang được duy trì cho đến hiện tại, mặc dù các cuộc tấn công liên tục nhắm vào cả các chỉ huy cấp cao và cấp thấp hơn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng cuối cùng có thể thử thách khả năng duy trì sự gắn kết chiến lược của Lực lượng này.
Chắc chắn, Lực lượng Vệ binh Cách mạng không phải là một đơn vị hoàn toàn đồng nhất, với những mâu thuẫn phe phái, tranh chấp cá nhân và khác biệt về vai trò của nhóm. Nhưng một trong những nguồn tin cho biết họ "đoàn kết hơn bao giờ hết khi Iran bị tấn công."
Cũng có thể có những dấu hiệu, sau năm ngày các cuộc tấn công của Israel và Mỹ, cho thấy cấu trúc chỉ huy bắt đầu suy yếu, Aarabi nói, chỉ ra những gì ông gọi là các cuộc tấn công ngày càng dữ dội vào các mục tiêu dân sự ở các quốc gia quân chủ vùng Vịnh.
Mức độ mà điều đó phản ánh một chiến lược có chủ ý nhằm cho thấy cuộc tấn công vào Iran là một sai lầm với những hệ lụy toàn cầu vẫn chưa chắc chắn.
Ngoại trưởng Abbas Araqchi cho biết phản ứng của Iran đối với cuộc tấn công đã được lên kế hoạch từ trước.
Ông nói với Al Jazeera: "Các đơn vị này hoạt động dựa trên các chỉ thị chung được đưa ra trước đó, chứ không phải mệnh lệnh trực tiếp, tức thời từ giới lãnh đạo chính trị hiện tại."
Mặc dù Lực lượng Vệ binh Cách mạng hiện đang tham gia vào hầu hết mọi quyết định chiến lược ở Iran - thậm chí vượt xa vai trò trung tâm mà họ nắm giữ trước chiến tranh - họ cũng có thể dựa vào một giới lãnh đạo chính trị còn trụ cột, trong đó ba người đứng đầu đều là cựu thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng.
Đế chế chính trị, kinh tế ở Iran: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) được thành lập ngay sau cuộc cách mạng năm 1979 của Iran để bảo vệ nền cộng hòa mới chống lại cả kẻ thù nội bộ và bên ngoài, đồng thời đóng vai trò đối trọng với lực lượng vũ trang chính quy.
Trực tiếp chịu trách nhiệm trước lãnh đạo tối cao, IRGC đã nổi lên như một nhà nước trong nhà nước, kết hợp sức mạnh quân sự, mạng lưới tình báo và sức mạnh kinh tế, tất cả đều tập trung vào việc duy trì sự tồn tại của hệ thống quyền lực Hồi giáo của Iran.
Vai trò đó đã được thử thách khi Iraq xâm lược chỉ vài tháng sau cuộc cách mạng, dẫn đến cuộc chiến tranh tiêu hao kéo dài tám năm, một trải nghiệm định hình cho nhiều nhà lãnh đạo Iran hiện nay.
Những nhân vật cấp cao của Iran từng phục vụ trong IRGC trong chiến tranh bao gồm ba người không phải giáo sĩ đang nắm giữ những vị trí quan trọng nhất ở Iran kể từ khi Khamenei qua đời.
Tổng thống Masoud Pezeshkian là một bác sĩ phẫu thuật chiến trường; Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf đã chiến đấu trên tiền tuyến trước khi đứng đầu đơn vị không quân của IRGC; trong khi Ali Larijani, cố vấn hàng đầu của Khamenei, là một sĩ quan tham mưu phía sau chiến tuyến.
Từ đầu những năm 2000s trở đi, khi thế hệ thời chiến bắt đầu đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo hơn và cuộc đối đầu kéo dài giữa Iran và phương Tây leo thang, vai trò của Lực lượng Vệ binh Cách mạng trong nhà nước Iran cũng bắt đầu gia tăng.
Lực lượng Vệ binh được giao phụ trách chương trình hạt nhân của Iran, một dự án mà Tehran luôn khẳng định là hoàn toàn vì mục đích hòa bình, nhưng các nước phương Tây tin rằng đó là vỏ bọc để chế tạo bom nguyên tử.
Khi các lệnh trừng phạt áp đặt liên quan đến dự án hạt nhân có hiệu lực, Lực lượng Vệ binh đã đảm nhận vai trò trong nền kinh tế, với đơn vị xây dựng Khatam al-Anbia giành được nhiều hợp đồng lớn, bao gồm cả trong lĩnh vực năng lượng vô cùng quan trọng.
Lực lượng Vệ binh ngày càng đóng vai trò là cầu nối cho các lực lượng ủy nhiệm Shiite trên khắp Trung Đông, trong khi lực lượng bán quân sự tình nguyện của họ, Basij, được sử dụng để đàn áp bất ổn nội bộ.
.
