VN lãnh búa 301 của Trump: Mỹ điều tra VN về "năng lực sản xuất dư thừa mang tính cấu trúc" và có thể áp thuế quan mới
Bản tin CBS hôm Thứ Tư 11/3/2026 tựa đề "Trump administration takes steps to impose new tariffs, announcing investigations into key trading partners" (Chính quyền Trump tiến hành các bước để áp đặt thuế quan mới, tuyên bố điều tra các đối tác thương mại quan trọng" trong đó cho thấy VN nằm trong danh sách bị điều tra để có thể sẽ áp thuế quan mới.
Chính quyền Trump hôm thứ Tư đã tuyên bố các cuộc điều tra mới về hoạt động thương mại của một số đối tác thương mại của Hoa Kỳ, điều này có thể dẫn đến việc áp đặt thêm thuế quan sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ một số thuế quan của Tổng thống Trump vào tháng trước.
Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer cho biết Hoa Kỳ sẽ điều tra các mối lo ngại về "năng lực sản xuất dư thừa mang tính cấu trúc" ("structural excess capacity") — sản xuất nhiều hàng hóa hơn mức mà một quốc gia có thể tiêu thụ một cách hợp lý — tại Liên minh Châu Âu, Singapore, Thụy Sĩ, Na Uy, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Thái Lan, Nam Hàn, Việt Nam, Đài Loan, Bangladesh, Mexico, Nhật Bản và Ấn Độ.
Tổng thống Trump đang dựa vào Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho phép Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đơn phương trả đũa các quốc gia nếu Hoa Kỳ xác định rằng họ đã áp đặt các rào cản thương mại không công bằng đối với Hoa Kỳ. Luật này yêu cầu chính phủ liên bang trước tiên phải tiến hành điều tra về các hoạt động thương mại của quốc gia đó.
Ông Greer cho biết, vi phạm về năng lực sản xuất dư thừa mang tính cấu trúc có thể dẫn đến việc kìm hãm tiền lương trong nước và duy trì các rào cản tiếp cận thị trường.
Ông Greer cho biết thông báo hôm thứ Tư, sẽ được công bố trên Công báo Liên bang, chỉ là "bước khởi đầu".
"Chúng tôi kỳ vọng rằng khi kết thúc quá trình này, chúng tôi sẽ có thể trình bày rõ ràng hơn một số thách thức mà Hoa Kỳ phải đối mặt do năng lực sản xuất dư thừa mang tính cấu trúc ở một số đối tác thương mại của chúng tôi", ông Greer nói với các phóng viên trong một cuộc gọi trước khi công bố.
Ông Greer cho biết Hoa Kỳ cũng sẽ sớm tiến hành các cuộc điều tra riêng biệt theo Điều 301 đối với khoảng 60 quốc gia đối tác thương mại để đảm bảo rằng họ đang cấm nhập cảng hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Ông Greer cho biết chính quyền cũng dự kiến sẽ tiến hành các cuộc điều tra theo Điều 301 khác "trên cơ sở từng quốc gia cụ thể".
Ông Greer nói rằng các thỏa thuận thương mại mà Mỹ đã ký kết với nhiều quốc gia này là "độc lập" với các cuộc điều tra này.
Sau khi Tòa án Tối cao phán quyết rằng Tổng thống Trump thiếu thẩm quyền đơn phương áp đặt thuế quan theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế, tổng thống đã công bố mức thuế quan toàn cầu là 10% trong tối đa 150 ngày, dựa trên một điều khoản khác, Điều 122. Các mức thuế này sẽ hết hiệu lực vào cuối thời hạn đó, trừ khi được Quốc hội gia hạn. Ông Trump sau đó nói rằng ông sẽ tăng mức thuế đó lên 15%, mặc dù Nhà Trắng chưa chính thức xác nhận mức tăng 5 điểm phần trăm này.
Ông Greer cho biết mục tiêu của chính quyền là kết thúc các cuộc điều tra theo Điều 301 mới trước khi thời hạn áp dụng thuế quan tạm thời kết thúc vào tháng 7, nhưng ông cũng nói rằng ông không thể xác định trước được các cuộc điều tra sẽ kéo dài bao lâu.
Ông Trump đã sử dụng Điều khoản 301 vào năm 2018 để áp thuế lên Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, sau khi đại diện thương mại Hoa Kỳ xác định rằng Trung Quốc đã đối xử không công bằng với Hoa Kỳ trong các vấn đề thương mại, đặc biệt là liên quan đến chuyển giao công nghệ và sở hữu trí tuệ. Cựu Tổng thống Joe Biden đã từ chối chấm dứt thuế quan đối với Trung Quốc, và thậm chí còn áp thêm thuế quan mới đối với xe điện, chất bán dẫn, pin mặt trời và các sản phẩm khác của Trung Quốc vào năm 2024.
