Hôm nay,  

Chỉ Còn Là Thời Gian

09/03/201100:00:00(Xem: 8759)

Chỉ Còn Là Thời Gian

Ts. Nguyễn Đình Thắng

Cuộc cách mạng hoa lài bùng ra bất ngờ và lan rộng, làm rúng động cả vùng Trung Đông và Bắc Phi. Điều này làm cho những người Việt yêu dân chủ tăng niềm tin về khả năng thay đổi đất nước trong một tương lai gần. Phản ứng lại, chính quyền Việt Nam gia tăng trấn áp và kiểm soát những đối tượng có thể xúc tác quần chúng đứng lên.

Có hai yếu tố góp phần quan trọng cho cuộc cách mạng hoa lài.

Thứ nhất là người dân hết sợ. Chế độ độc tài chỉ có thể ngự trị trên sự sợ hãi của quần chúng. Khi người dân hết sợ thì vị thế giữa dân và chính quyền bắt đầu đổi ngôi. Cũng như sự sợ hãi, lòng dũng cảm có đặc tính lây lan.

Thứ hai là khả năng tụ hội để tạo sức mạnh. Phương tiện truyền thông xã hội (social media) cho phép người dân vượt qua sự kiểm soát của chính quyền. Đối lại với sự kiên cố của kim tự tháp là dòng nước uyển chuyển với sức công phá vỡ bờ.

Tập thể người Việt ở hải ngoại có thể giúp đẩy luồng gió dân chủ đang cuồn cuộn ở vùng sa mạc Trung Đông và Bắc Phi về hướng Việt Nam bằng cách phát triển hai yếu tố trên: giúp cho người dân nhả dần sự hãi sợ và tạo cơ hội cũng như giúp phương tiện để họ hội tụ.

Theo dõi thời sự, người Việt ở trong nước có thể lên tinh thần. Tuy nhiên, muốn thay đổi thái độ sợ hãi họ trước hết phải ý thức được quyền của mình trước luật pháp quốc gia và quốc tế và biết cách tự bảo vệ quyền và lợi ích cho mình và những người chung quanh.

Sử dụng phương tiện truyền thông xã hội thiên biến vạn hoá, người dân có thể vượt qua sự kiềm soát chằng chịt của công an để đến với nhau. Tuy nhiên, ở lại với nhau suốt chặng đường tranh đấu gian nan là điều cần thiết để tạo thay đổi, và điều này đòi hỏi kỹ năng về tổ chức và điều hành.

Dưới đây là những việc mà tập thể người Việt ở hải ngoại có thể và cần làm.

Tạo cơ hội: Muốn nhả dần sự sợ hãi và tiếp thu kỹ năng và khả năng, người dân trong nước cần tập dượt từng bước một, khởi đầu với quyền lợi thiết thân của họ, như đòi công lý về quyền sử dụng đất, tự bảo vệ lợi ích khi đi lao động ngoài nước, đòi quyền tự do tôn giáo theo luật định, tố giác hành động bạo lực và tra tấn của công an... Sự tập dượt này có thể mang hình thức đấu tranh, vận động, hay thuần tuý xã hội. 

Tạo phương tiện: Muốn tụ hội thì phải có phương tiện và công cụ phù hợp (như phương tiện truyền thông xã hội), kỹ năng sử dụng phương tiện, khả năng nối kết, tổ chức và điều hành. Truyền thông về trong nước phải vượt xa những tin tức thời sự để nâng kiến thức cho người dân từ “biết” lên đến “biết cách”.

Quốc tế vận: Vận động sự quan tâm và can thiệp của quốc tế, của các chính quyền trong khối tự do là cần thiết để đẩy lùi sự đàn áp và giảm đi nguy cơ chính quyền dùng bạo lực khi có biến động. Quốc tế vận hiệu quả đòi hỏi một cơ cấu phối hợp vận động cho đồng bộ ở từng quốc gia và khắp thế giới.

Bảo vệ: Những người không thể hoạt động được nữa do bị trấn áp bởi chế độ phải được bảo vệ ngay trong nước và giải cứu sau khi họ đã thoát thân. Đây vừa là yếu tố trấn an tâm lý cho đại khối quần chúng vừa là nhu cầu bảo toàn lực lượng, nhất là đối với những người đã được đầu tư về kỹ năng và kinh nghiệm.

Những ai quan tâm đến tiền đồ dân tộc cần tập trung vào những lãnh vực này, lấy đó làm trọng tâm sinh hoạt cho đến khi thành công.

Chế độ độc tài dù có tinh vi cách mấy cũng chỉ có thể làm chậm chứ không thể cưỡng lại trào lưu của thời đại, Nhìn về đất nước, chúng ta mong điều tốt đẹp nhất sẽ xảy ra và thật sớm. Tuy nhiên, chúng ta phải chuẩn bị cho một thực tế không như mong ước và phải sẵn sàng khi vận hội đến. Và chính sự sẵn sàng ấy có thể xúc tác cho vận hội đến sớm hơn.

Đã từ lâu, những gì Donald Trump nói, làm, hoặc tung ra trên Truth Social Media, đã không còn là một tuyên bố mang tính chuẩn mực cao nhất của quốc gia. Nó cũng không còn bao hàm những quyết định quan trọng mà người dân mong chờ sẽ mang đến một xã hội tốt đẹp hơn, an toàn hơn. Không phải những cận thần chung quanh Trump không nhận ra điều đó. Rõ nhất là “Thằng Ất” và “Thằng Giáp” – hai kẻ đã từng đưa ra lời chỉ trích mạnh mẽ thời chưa bước vào cửa quan. “Thằng Ất” JD Vance hồi năm 2016 đã nhắn tin cho một người bạn học cũ, gọi Trump là "Hitler của nước Mỹ.” Trong một bài viết đăng trên tờ The Atlantic vào năm 2016, Vance mô tả Trump như một thứ "’heroin’ văn hóa.”
Trong kho tàng ngụ ngôn Aesop có hai câu chuyện. Một chuyện kể về cậu bé chăn cừu thích lấy nỗi sợ của cả làng ra làm trò đùa. Cậu nhiều lần hét to “Sói! Sói!” để lừa người lớn chạy hộc tốc lên đồi, rồi bỏ về, bực bội vì bị lừa. Đến một ngày nọ, sói thật xuất hiện, cậu kêu cứu đến khản cổ mà không còn ai buồn chạy lên đồi cứu giúp, khiến đàn cừu của cậu bị sói vồ sạch. Chuyện thứ hai kể về một con sói thật kiên nhẫn. Ngày này qua ngày khác, nó lảng vảng đến gần đàn cừu. Lúc đầu, người chăn cừu cảnh giác, luôn tay xua đuổi nó. Nhưng sói chỉ đứng xa, trông hiền hòa, không vồ con nào. Lâu dần, chàng chăn cừu quen thuộc với sự hiện diện của Sói, cho đến khi bóng dáng con vật trở nên một phần của phong cảnh xung quanh đàn cừu. Tới một hôm bận việc, anh cả tin đến mức gửi luôn đàn cừu cho sói “trông hộ”. Tối về, chuồng chỉ còn vài con sót lại.
Hoa Kỳ đã bước sang tuần thứ ba của chiến tranh Iran. Mười ba binh sĩ Mỹ đã tử trận. Hàng ngàn thường dân Iran, bao gồm cả trẻ em, đã bỏ mạng. Các cuộc không kích liên tục diễn ra trên bầu trời Trung Đông, bất kể đó là trường học hay bệnh viện.
Ngay lối vào khu vực triển lãm tranh theo chủ nghĩa hiện thực lãng mạn ở bảo tàng Chrysler Museum of Art, Norfolk, Virginia, là bức tranh Washington Crossing the Delaware (ca. 1856–1871) của họa sĩ người Mỹ, George Caleb Bingham (1822–1979). Bức tranh này mô tả một thời khắc lịch sử của nước Mỹ trong thời lập quốc, nổi tiếng trong American Revolutionary War – Cuộc Cách Mạng Mỹ. Được vẽ vào năm 1871, tác phẩm Washington Crossing the Delaware tả cảnh George Washington cùng các binh sĩ của ông vượt qua sông Delaware vào năm 1776 (theo lịch sử là đêm 25-26/12/1776). Họa sĩ Bingham vẽ bức tranh này năm 1856, tức nhiều thập niên sau khi Cách Mạng Mỹ kết thúc, trong thời kỳ người Mỹ đang nghiền ngẫm về bản sắc quốc gia sau thời kỳ nội chiến. Trong suốt nhiều năm, bức tranh này nằm trong tình trạng dang dở, và phải đến tận mười tám năm sau kể từ khi bắt đầu thực hiện, nó mới thực sự được hoàn thiện.
Hai chính trị gia tham dự buổi bàn thảo lịch sử. Một theo bảo thủ. Một theo cấp tiến. Chính trị gia bảo thủ: Liên Hiệp Quốc hôm nay đông như lễ đăng quang của một hoàng đế mới. Tôi có mặt vì muốn nghe lời thật – từ một người đang làm tổng thống, và một kẻ từng dạy các ông vua cách không bị giết. Tôi tin: quyền lực là bản năng, đạo đức là trang sức. Chính trị gia cấp tiến: Tôi đến vì tò mò: thế kỷ 21 có còn chỗ cho triết lý của thế kỷ 16? Hay chỉ còn những bản sao mệt mỏi của lòng tham? Tôi mang sổ tay, anh ta mang cờ quốc gia.
Chế độ Cộng Sản Việt Nam vừa cho tiến hành cuộc bầu cử Quốc hội vào ngày 15 tháng Ba năm 2026. Xét về hình thức, họ vẫn tiếp tục duy trì một nghi thức chính trị quen thuộc đã tồn tại nhiều thập niên. Tuy nhiên, nếu đặt sự kiện này dưới góc nhìn pháp lý và so sánh với các chuẩn mực bầu cử tự do được công nhận rộng rãi trong luật quốc tế, thì nhiều vấn đề hạn chế lại tiếp tục bộc lộ. Những vấn đề đó không chỉ liên quan đến cách thức tổ chức bầu cử, mà còn liên quan đến bản chất pháp lý của quyền bầu cử, quyền ứng cử và nguyên tắc đại diện trong một cơ quan lập pháp. Theo các tiêu chuẩn quốc tế về bầu cử dân chủ, đặc biệt được ghi nhận trong International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR) – Công ước mà Việt Nam đã phê chuẩn – rằng mọi công dân phải có quyền tham gia vào việc quản lý đất nước thông qua các đại diện được bầu ra bằng các cuộc bầu cử định kỳ, tự do, công bằng và bằng bỏ phiếu kín.
Tại Diễn Đàn Kinh Tế Thế Giới ở Davos, Thụy Sĩ vào tháng 1 năm 2026, Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đã cảnh báo rằng pháp quyền ngày càng bị thay thế bởi “luật rừng,” trích lại theo bài viết “The Uncertainties of the New World Order Affect the Middle East” [Những Bất Ổn Của Trật Tự Thế Giới Mới Ảnh Hưởng Trung Đông] của Amal Mudallali. Lời cảnh báo của Tổng Thư Ký LHQ không phải bắt nguồn từ những suy diễn không thật mà là từ thực tế đang diễn ra trên thế giới hiện nay. Trật tự thế giới từ sau Thế Chiến Thứ Hai đã thay đổi nhiều lần vì sự cạnh tranh quyền lực trên thế giới của các siêu cường hay các liên minh khu vực. Nhưng nhờ lá chắn pháp quyền được thể hiện qua luật pháp quốc tế mà Mỹ là nước dẫn đầu xây dựng và duy trì nên suốt tám mươi năm qua thế giới đã có thể tương đối giữ được trật tự và sự ổn định để không rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Tuy nhiên, mấy năm gần đây thế giới ngày càng bất ổn vì một vài cường quốc bất chấp luật pháp quốc tế đã dùng vũ lực quân sự
Phía Cửa Bắc chợ Bến Thành, có một người đàn ông mấy mươi năm qua rất quen thuộc với người Sài Gòn. Có thể người ta không biết tên ông là Tạ Hữu Ngọc, nhưng nhắc đến người thợ sửa giày ở chợ Bến Thành, người Sài Gòn sẽ nhớ ngay đến ông. Giới thương gia, nghệ sĩ thường mang những đôi giày sang trọng, đắt tiền, nhờ ông sửa lại, vừa chân, để họ tự tin sải bước. Đôi giày càng vừa chân, càng thoải mái, người ta càng tự tin bước đến vạch thành công. Thế mà ở trời Tây xa xôi, có một anh chàng, đã phải loay hoay sửa mãi đôi giày của mình, chỉ để…vừa chân một người khác.
Về Thụy Điển thăm nhà vài tuần, đi tàu điện, uống cà phê, lang thang qua những góc phố, vỉa hè. Nhìn cách xã hội ở đây vận hành, tôi nghĩ đến những cuộc tranh luận ồn ào vô căn cứ của người Việt ở Mỹ về “xã hội chủ nghĩa”. “Xã hội chủ nghĩa Bắc Âu” thực ra chẳng hề giống với thứ “xã hội chủ nghĩa” mà Việt Nam từng trải qua. Đây cũng không phải cái “xã hội chủ nghĩa” mà nhiều người Việt ở Mỹ thường mang ra chụp mũ trong những cuộc cãi vã chính trị. Ba khái niệm tưởng cùng tên, nhưng bản chất rất khác nhau. Chỉ là từ lâu chúng vẫn bị đánh đồng một sàng một cách vô tình hay cố ý.
Ngày 5.03.2026, Khalaf Ahmad Al Habtoor đã công bố một bức thư sắc bén và thẳng thừng (1) gửi tới Tổng thống Donald Trump liên quan đến Iran, cũng như tầm ảnh hưởng của Benjamin Netanyahu trong việc định hình chính sách của Mỹ. Mặc dù các chính phủ vùng Vịnh không công khai ủng hộ hay bác bỏ bức thư này, sự im lặng của họ đã được hiểu như một dấu hiệu cho thấy những mối quan ngại của Habtoor đang âm thầm cộng hưởng trong khu vực.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.